Geschiedenis

Timeline created by LUCKROPFF
In History
  • 11,500 BCE

    Einde laatste ijstijd

    Een ijstijd (115.000 v.C. - 11.500 v.C.) is een periode waarin de gemiddelde temperatuur lager is dan de tijd ervoor en erna. De sneeuw smolt niet of bijna niet en werd steeds dikker. De sneeuw die er lag werd samengeperst tot gletsjers. Die gletsjers lag niet alleen op de bergen, maar ook op het land.
  • 10,000 BCE

    Economisch: Landbouwrevolutie en het ontstaan van sedentaire leefwijze in Midden-Oosten

    Landbouwrevolutie (oftewel agrarische revolutie) is een ingrijpende verandering waarbij mensen overgaan van een samenleving van jager-verzamelaars naar een landbouwsamenleving.
    Sedentaire leefwijze: leven op een vaste woonplaats.
  • 10,000 BCE

    Economisch: Eind van de jagers en verzamelaars

    Vanaf 45.000 v.C. bevolkte de moderne mens Europa. Tijdens de laatste ijstijd, van 115.000 v.C. tot 11.500 v.C., was een groot deel van Noord-Europa bedekt met ijs. In de zuidelijke helft van Europa leefden jagers en verzamelaars. Vanaf 10.000 v.C. veranderde de leefwijze van mensen door de ontwikkeling van de landbouw.
  • 10,000 BCE

    Economisch: Dieren voor bewerking land

    Mensen gingen in de vruchtbare halvemaan omstreeks 10.000 v.C. voedsel verbouwen. Hier ontstond ook de veeteelt; dieren werden getemd.
    Vanaf 8000 v.C. schapen, geiten en varkens.
    Vanaf 6000 v.C. runderen
    Vanaf 4000 v.C. paarden
  • 3,500 BCE

    Alles: Ontstaan stedelijke beschaving

    De Soemeriërs ontwikkelden in Irak de eerste stedelijke beschaving. Aan de rivieren Eufraat en Tigris ontwikkelden dorpen zich tot steden met stadsmuren, tempels, bestuursgebouwen en pakhuizen.
  • 3,300 BCE

    Ötzi bevroren

    Ötzi is de naam die is gegeven aan de oudst bekende individuele mens in Europa. Hij lag aan de rand van een gletsjer, in Italië, op 92 meter van de Oostenrijke grens. Doordat Ötzi al die tijd in het ijs had gelegen, waren zijn lichaam, zijn kleren en zijn spullen goed bewaard gebleven.
  • 3,300 BCE

    Cultuur: Uitvinding spijkerschrift Irak

    Het schrift was nodig voor de organisatie in de steden. De ambtenaren moesten onder meer de leveranties van de boeren aan de graanpakhuizen bijhouden. Uit de tekentjes die ze hiervoor gebruikten ontstond het spijkerschrift, zo genoemd vanwege de vorm van de letters.
  • 3,000 BCE

    Alles: Uitvinding brons

    De Soemeriërs deden belangrijke uitvindingen, o.a. brons. Ze mengden koper en tin tot het veel hardere brons, waarvan onder meer wapens konden worden gemaakt.
  • 2,000 BCE

    Cultuur: Ontstaan Jodendom

    Aanvankelijk hielden de joden net als de Romeinen een polytheïstisch geloof aan, maar op den duur werd het jodendom een monotheïstisch geloof met maar 1 God genaamd Jahweh en de Tenach als het heilige boek.
  • 1,000 BCE

    Start stedenvorming

    Rond 1000 ontstaan wederom weer de eerste landbouwstedelijke gemeenschappen. Dit komt onder andere door meer veiligheid in de wereld in deze periode en de opbloei van meer landbouw waardoor de bevolking kon groeien. In deze steden ontstond ook nijverheid en handel.
  • -750 BCE

    Cultuur: Bevolking Polytheïstisch

    Het volk hield een polytheïstisch geloof aan. Een polytheïstisch geloof is een geloof waar meerdere Goden worden gediend. Vaak verbonden met een mythologisch wereldbeeld.
  • -600 BCE

    Cultuur: Ontstaan rationeel denken/filosofie

    Griekenland bestond in de oudheid uit onafhankelijke stadstaten. Daarin ontwikkelden filosofen vanaf de 6e eeuw v.C. een wetenschappelijke manier van denken. In de 5e eeuw v.C. ontstonden aparte takken van wetenschap.
  • -587 BCE

    Politiek: Joodse Diaspora

    In 587 v.C. werd de joodse hoofdstad Jeruzalem verwoest. De joden werden afgevoerd naar Babylonië (Irak). Vanaf toen hebben er joden in de diaspora (verspreiding) gewoond. Toen de Perzen Babylon in 539 v.C. veroverden, mochten de joden terugkeren, maar sommigen bleven achter.
  • -507 BCE

    Politiek: Democratie

    In Griekenland ontstond de eerste democratie, in Athene. Later werden steeds meer Griekse stadstaten (poleis) democratisch.
  • -500 BCE

    Cultuur: Ontstaan Griekse wetenschappen

    In de 5e eeuw v.C. (500 v.C. - 401 v.C.) ontstonden aparte takken van wetenschap. Archimedes en Pythagoras ontdekten natuurkundige en wiskundige wetten. Hippocrates werd grondlegger van de medische wetenschap.
  • -500 BCE

    Alles (Politiek): Ontstaan Romeinse Republiek

    Rond 500 v.C. verjoegen de Romeinen hun laatste koning en stichtten een republiek. Rome was een aristocratie, de stad had een volksvergadering maar de macht was in handen van de senaat.
  • -350 BCE

    Politiek: Start Romeinse expansie

    Vanaf 350 v.C. onderwierp Rome in een lange reeks oorlogen het grootste deel van Italië. In 264 v.C. begon de expansie buiten Italië.
  • -200 BCE

    Cultuur: Ontstaan Grieks-Romeinse cultuur

    Na de verovering van Griekenland namen de Romeinen de Griekse kunst over, maar op den duur ontwikkelden ze ook een eigen stijl.
  • -44 BCE

    Politiek: Julius Caesar vermoord

    Op 15 maart 44 v.C. werd generaal van het Romeinse rijk Julius Caesar vermoord in Rome.
  • -27 BCE

    Economisch (politiek): Romeinse imperium: pax Romana

    Met de komst van Augustus in 27 v.C. werd er een Romeins keizerrijk gesticht. Er begonnen ruim twee eeuwen van rust en vrede binnen het Romeinse imperium: de pax Romana.
  • -27 BCE

    Politiek: Ontstaan Romeinse keizerrijk

    Na de dood van Julius Caesar braken veel oorlogen uit, die uiteindelijk door Caesar's achterneef Octavius (Augustus) wordt gewonnen. Hij maakt in 27 v.C. van de republiek een keizerrijk.
  • -4 BCE

    Cultuur: Geboorte Jezus

    Jezus, de profeet van het christendom, wordt geboren volgens de bijbel in Betlehem
  • 200

    Politiek: Germaanse invallen in Romeinse rijk

    Vanaf de 3e eeuw n.C. vielen de eerste Germaanse stammen het Romeinse rijk binnen, aangezien het een aantrekkelijk rijk was om in te wonen.
  • 380

    Cultuur en politiek: Christendom Staatsgodsdienst

    In 313 (Edit van Milaan) maakte keizer Constantijn een eind aan de vervolingen. Hij werd zelf christen. Eind 4e eeuw werd het de staatsgodsdienst.
  • 400

    Alles: Volksverhuizingen

    Veel Germaanse stammen verhuizen naar het Romeinse rijk. Hierdoor ontstond veel chaos in het rijk met als gevolg de ineenstorting van het West-Romeinse rijk.
  • 476

    Alles: Val West-Romeinse Rijk

    Er kwamen volksverhuizingen op gang, waarbij Germaanse stammen met geweld het Romeinse rijk binnentrokken. In 395 werd het rijk gesplitst in het West- en Oost-Romeinse rijk. In 476 eindigde het West-Romeinse rijk met de afzetting van de laatste keizer van Rome. Het Oost-Romeinse keizerrijk bleef nog eeuwen bestaan.
  • 476

    Alles: Verval van steden en wegen

    Er zijn interne (van binnenuit) en externe (van buitenaf) oorzaken voor de val van het Romeinse Rijk. Door de val van het Romeinse Rijk stort de Romeinse ‘wereldhandel’ tussen Romeinse provincies in. Een van deze gevolgen was het verval van steden en wegen.
  • 494

    Politiek: Tweezwaardenleer

    Het idee dat de geestelijke en wereldlijke macht elk hun eigen gebied hebben waarover ze heersen.
  • 500

    Economisch: Autarkisch bestaan

    De West Europese samenleving was in de jaren 500-1000 vrijwel volledig agrarisch. De opbrengst van het land was zo laag dat het overgrote deel van de bevolking in de landbouw moest werken.
  • 610

    Cultuur:Opkomst Islam

    Volgens de islamitische traditie werd Mohammed, een handelaar uit Mekka, op bijna 40-jarige leeftijd profeet. Van 610 tot zijn dood in 632 zou de engel Gabriël aan hem verschenen zijn, die hem verzen van Allah doorgaf. Mohammed volgelingen leerden de verzen uit hun hoofd en na zijn dood werden ze opgeschreven in de Koran.
  • 711

    Cultuur: Islamitische bloei in Europa

    De islamieten staken over in Europa en drongen door tot diep in Frankrijk. Honderd jaar na Mohammed's dood (632) kwam aan de expansie van het Arabische-islamitische rijk een eind.
  • Oct 10, 732

    Cultuur: Slag bij Poitiers

    In 732 versloeg een christelijk leger onder leiding van Karel Martel bij Poitiers een groot moslimleger onder leiding van Abd al-Raham. Bijna heel Europa werd in de eeuwen daarna christelijk.
  • 800

    Politiek: Karel de Grote keizer

    In de 8e eeuw kreeg Karel de Grote het hele rijk in Handen. Hij beheerste zo'n groot deel van Europa dat de paus hem in 800 in Rome tot keizer kroonde, de eerste keizer in het westen in meer dan 30 jaar.
  • 900

    Economisch en politiek: Feodaal stelsel

    Karel en andere koningen waren afhankelijk van lagere heren, die met hen meevochten en soldaten leverden. Om zich van medewerking van deze edelen te verzekeren, beloonde de koning hen met grond en buit. Ook probeerde hij de adel aan zich te binden door een eed van wederzijdse trouw.
  • 1000

    Economie: opkomst handel en geldeconomie

    Door de opkomst van de steden was er weer een heropbloei van de handel en geldeconomie zoals in de oudheid. Er werd vooral gehandeld in producten, aangezien die gemakkelijker konden worden geproduceerd door de nijverheid.
  • 1054

    Cultuur: Oosters schisma (grieks/latijns christendom)

    Het Oosters Schisma was de scheuring binnen de christelijke kerk tussen de oosters-orthodoxe kerken aan de ene kant en de Rooms-Katholieke Kerk aan de andere kant.
  • 1075

    Politiek: de Investituurstrijd

    De strijd (1075 - 1122) tussen de geestelijke macht (paus) en de wereldlijke macht (keizer) over de vraag die van hun het primaat (de macht om bisschoppen) mocht hebben. Keizers wilde namelijk graag bisschoppen kunnen benoemen zodat zij als leenheer geen kinderen kunnen krijgen en de macht dus bij de keizer blijft. Strijd wordt uiteindelijk ''gewonnen'' door de paus omdat hij de investituur mag houden en de keizer niet.
  • 1096

    Politiek en cultuur: Kruistochten

    Kruisvaarders (christenen) trekken naar het Oosten om stukken land te veroveren en mensen de kerstenen.
  • 1400

    Cultuur: Renaissance

    De naam middeleeuwen is benoemd door de mensen uit de Renaissance. Renaissance betekent namelijk 'wedergeboorte', in dit geval de wedergeboorte van de oudheid. De middeleeuwen is in principe dus een periode MIDDEN tussen twee perioden van de klassieke oudheid.
  • 1400

    Alles: Start Europese expansie

    Europese landen wilde meer delen van de wereld ontdekken. Hier waren veel verschillende redenen voor: handel drijven of andere producten ontdekken (specerijen bijvoorbeeld). Maar ook bijvoorbeeld om andere volkeren te kerstenen.
  • 1400

    Cultuur: Humanisme

    Met de renaissance kwam ook het humanisme op. Humanistische geleerde bestudeerde de oude teksten van de klassieke tijd en probeerde die op de juiste manier te interpreteren. De monniken hadden deze teksten namelijk erg beïnvloed met christelijke invloeden. Humanisten geloofden ook in de universele mens, een mens die op elk vlak gespecialiseerd (Leonardo da Vinci).
  • 1453

    Politiek: Val Oost-Romeinse Rijk

    De Ottomanen veroveren Constantinopel, en met de dood van Constantijn XI komt het Byzantijnse Rijk tot een einde.
  • 1453

    Politiek: Begin staatsvorming en centralisatie

    Na de honderdjarige oorlog tussen Frankrijk en Engeland die wordt gewonnen door Frankrijk besluit Frankrijk om het land te regeren vanuit een centraal punt (hoofdstad).
  • 1492

    Alles: Amerika ontdekt

    Columbus ontdekt onder de Castiliaanse vlag (voorloper van Spanje) Amerika in 1492.
  • 1500

    Cultuur: Wetenschappelijke Revolutie

    De bouwstenen van de moderne wetenschap werden gelegd.
  • 1500

    Politiek: Karel V heer der Nederlanden

    Karel V was een Habsburgs keizer die over het grootste Europese rijk regeerde sinds dat van Karel de Grote. Hij was landsheer van de gewesten die de latere Nederlandse Republiek zouden vormen. In de Nederlandse historiografie heeft Karel V relatief weinig aandacht gekregen. De meeste aandacht ging uit naar zijn opvolger Filips II als heer der Nederlanden.
  • 1515

    Politiek: Karel V aan de macht

    Karel V nam in 1515 het bestuur over de Nederlanden op zich. Veel Nederlandse gewesten vielen sinds de 15e eeuw onder één landsheer, maar ze vormden verder nog geen eenheid.
  • 1517

    Cultuur: Opkomst Protestantisme

    Erasmus leverde kritiek op de kerk en pleitte voor een terugkeer naar het ware geloof, dat alleen gebaseerd was op de Bijbel. Daarmee was hij een wegbereider van de Reformatie die Luther in 1517 begon. Deze Reformatie scheurde het christendom in West-Europa uiteen in twee vijandige kampen: de protestanten die met de kerk van Rome braken en de rooms-katholieken die trouw bleven aan de paus.
  • 1517

    Cultuur: Reformatie

    Splitsing binnen de Christelijke kerk tussen de katholieken en de protestanten, begonnen door Luther. De protestanten vonden dat het geloof meer back to basic moet en geloofde niet in al de corruptie en pracht en praal van de katholieken. Binnen het protestantisme waren er ook nog twee stromingen: Luther (gematigd) en Calvijn (streng protestants).
  • 1521

    Cultuur: Luther vogelvrij verklaard

    Door Luther's mening over het geloof, was hij al in de kerkelijke ban gedaan. Na de Rijksdag van Worms is hij vogelvrij verklaard, omdat hij zijn 95 stellingen niet introk.
  • 1521

    Cultuur: Rijksdag in Worms

    Karel V riep de belangrjkste Duitse vorsten en edelen bij een in Worms. Ook Luther werd nodigde hij uit voor deze Rijksdag. In een toespraak zei Luther dat zijn opvattingen gebaseerd waren op de Bijbel en dat hij dus niet anders kon dan ze handhaven. Luthers toespraak op deze dag leidde tot de scheuring van de kerk. Toen hij vertrok werd hij vogelvrij verklaard, hij was nu een ketter en Karel verbood ook het lezen of bezitten van zijn boeken en palmfletten.
  • 1531

    Politiek: Drie collaterale raden opgericht

    Karel V vormde in 1531 drie centrale adviesraden:
    - de Raad van State (advies geven over alle grote en voornaamste zaken)
    - de Raad van Financiën (ging overleggen met de gewesten over belasting en zag erop toe dat ze betaald werden)
    - de Geheime Raad (bestond uit rechtsgeleerden, stelde wetten op en hield toezicht op gewestelijk en plaatselijke besturen) Van deze Collaterale Raden had de Raad van State het meeste aanzien. De belangrijkste Nederlandse edelen zatten erin.
  • 1550

    Cultuur (sociaal): Bloedplakkaat ingesteld

    Bloedplakkaat is een wet die werd ingesteld door Karel V. Volgens deze wet moesten alle ketters (protestanten) worden gedood. Ook op het bezit van ketterse boeken en het onderdak bieden aan ketters kwam de doodstraf te staan. Mannen die hun fouten toegaven moesten worden onthoofd, vrouwen levend begraven. Wie vasthield aan zijn ketterse opvattingen moest levend worden verbrand. Alle bezittingen van de veroordeelden werden afgenomen zodat ook hun nabestaanden werden getroffen.
  • 1555

    Politiek: Filips II aan de macht

    Filips II volgde zijn vader Karel V in 1555 op als landsheer van de Nederlanden. Tegen Filips brak in 1568 de Nederlandse opstand uit, die in 1588 leidde tot de vorming van de Republiek der Verenigde Nederlanden
  • 1555

    Cultuur: Vrede van Augsburg

    De godsdienstvrede van Augsburg was een vredesovereenkomst die in 1555 na veertig jaar van religieuze twisten in het Heilige Roomse Rijk, met als hoogtepunten de Schmalkaldische Oorlog (1546-1552) en de Vorstenopstand, getekend werd op de Rijksdag van 25 september 1555 een compromis bereikt tussen Ferdinand I, die zijn broer keizer Karel V verving, en de katholieke Rijksgroten aan de ene kant, en het Schmalkaldisch Verbond aan de andere kant, dat de protestantse rijkvorsten groepeerde.
  • 1560

    Cultuur: Calvinisme in de Nederlanden verspreid

    Vanaf 1560 verbreidde de leer van de Franse kerkhervormer Calvijn zich in de Nederlanden. Calvijn was het over veel met Luther eens, maar dacht anders over de overheid.
  • 1562

    Allemaal: Godsdienstoorlogen (katholieken/hugenoten)

    In Frankrijk woedden vanaf 1562 bloedige godsdienstoorlogen tussen katholieken en hugenoten, zoals de Franse Calvinisten werden genoemd. In 1572 was het dieptepunt bereikt met de 'bloedbruiloft. Pas in 1598 kwam een einde aan de Franse godsdienstoorlogen met een het Edict van Nantes; Wet waarin stond dat Frankrijk katholiek was, maar hugenoten recht hadden.
  • 1566

    Cultuur: Beeldenstorm

    De beeldenstorm was een vernieling op grote schaal van heiligenbeelden en andere objecten van katholieke religieuze plaatsen door protestanten in de Lage Landen, die plaatsvond tussen 10 augustus en oktober 1566. In die periode werden vele kerken geschonden en het interieur ervan vernield. De verscherpte tegenstellingen, die mede een gevolg waren van de beeldenstorm, leidden indirect tot het uitbreken van de Tachtigjarige Oorlog en het ontstaan van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.
  • 1566

    Cultuur: Smeekschrift naar Margaretha van Parma

    Zo'n 400 edelen trokken in Brussel naar het paleis van Margaretha van Parma, half-zuster van Filips waar ze haar in een 'smeekschrift' vroegen de kettervervolging te staken. Ze was onder de indruk en vroeg de inquisitie voorlopig minder hard op te treden terwijl Filips juist wilde dat de kettervervolgingen niet werden gematigd.
  • 1568

    Politiek (en cultuur): 80-jarige oorlog

    De Nederlandse opstand tegenover de Spaanse overheersing die duurde tot 1648.
  • 1572

    Politiek: Burgeroorlog in de Nederlanden

    Alva trok in 1572 met zijn leger Holland binnen om het land tot overgave te dwingen. Het leger van Alva was sterk, maar moest buiten de opstandelingen ook vechten tegen de geuzen en schutterijen. Daarom ontstond een burgeroorlog. De opstandelingen keerde zich niet alleen tegen het Spaanse leger, maar ook tegen alle Spaanse bestuurders en katholieken geestelijken.
  • 1572

    Politiek: Statenvergadering: Oranje uitgeroepen tot leider opstand

    Hoewel de Opstand officieel in 1568 was begonnen, was er op dat moment nog geen sprake van een gecoördineerd en grootschalig verzet. Dit kwam pas in 1572, na de verovering van Brielle door de watergeuzen. Na dit succes besloten verschillende Hollandse steden zich in de Statenvergadering van Dordrecht aan te sluiten bij de opstandelingen, waarbij Willem van Oranje werd uitgeroepen als leider.
  • Apr 1, 1572

    Politiek: Watergeuzen nemen Den Briel in

    De Inname van Den Briel vond plaats op 1 april 1572, waarbij de watergeuzen het stadje Den Briel, thans Brielle, veroverden op het aldaar gelegerde koninklijke Spaanse garnizoen. Het is een van de bekendste gebeurtenissen van de Tachtigjarige Oorlog en daarmee in de vaderlandse geschiedenis van Nederland.
  • 1573

    Politiek: Ontzet van Leiden

    De Spanjaarden omsingelde Leiden waardoor er geen voedsel meer de stad in kon komen en zo de stad zich moest overgeven. De stad werd gered door de watergeuzen die de boel lieten onderlopen waardoor de Spanjaarden moesten vluchten.
  • Nov 8, 1576

    Politiek: Pacificatie van Gent

    De Pacificatie van Gent (ook: Bevrediging van Gent) is een op 8 november 1576 gesloten overeenkomst tussen de gewesten van de Nederlanden om zich aaneen te sluiten in een zogeheten Generale Unie tegen de Spaanse overheersing.
  • May 26, 1578

    Politiek (en cultuur): Alteratie van Amsterdam

    De Alteratie is de naam voor de omwenteling in Amsterdam op 26 mei 1578 toen de katholieke stadsregering werd afgezet door de protestanten.
  • 1579

    Cultuur: Gewetensvrijheid

    Veel mensen zochten toevlucht in Nederland, want nergens was de geestelijke vrijheid zo groot als in de Republiek. De Republiek was officieel gereformeerd, maar over het algemeen heerste er tolerantie. Er heerste gewetensvrijheid: niemand werd om zijn geloof vervolgd. Hoe in de praktijk werd omgegaan met andere godsdiensten verschilde van stad tot stad en van gewest tot gewest.
  • Jan 6, 1579

    Politiek: Unie van Atrecht

    De Unie van Atrecht is een op 6 januari 1579 in Atrecht (Arras) gesloten overeenkomst tussen Artesië, Kamerijk, Henegouwen en Romaans-Vlaanderen (met de opmerkelijke uitzondering van Doornik) als reactie op de opstand in de Nederlanden tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648)
  • Jan 23, 1579

    Politiek: Unie van Utrecht

    Nederland eisten een vertrek van de Spaanse troepen en beëindiging van de geloofsvervolgingen, maar Filips weigerde dat. Hij benoemde een nieuwe landvoogd, de hertog van Parma, die in 1579 met enkele zuidelijke gewesten een verbond wist te sluiten tegen de Opstand. Daarop sloten andere gewesten onder leiding van Oranje de Unie van Utrecht. Dit militaire bondgenootschap werd de kern van een nieuwe staat.
  • 1581

    Politiek: Plakkaat van Verlatinghe

    Een document, ondertekend door de Staten-Generaal van de Nederlanden waarin Filips 2 wordt afgezet als hun overheerser.
  • Mar 15, 1581

    Politiek: Willem van Oranje vogelvrij verklaard

    Willem van Oranje is na 15 maart 1581 vogelvrij. De koning van Spanje ziet geen andere uitweg meer dan zijn tegenstander uit de weg te ruimen door een prijs op zijn hoofd te zetten. Stadhouder Parma noemt het besluit onridderlijk maar kondigt het wel af, zij het pas vier maanden later, op 15 juli. Toeval of niet. Maar vlak daarna, op 23 juli, begint de slag om Goor. De vrede (pacificatie) van Gent is definitief mislukt. Het oorlogsgeweld neemt hand over hand toe.
  • Politiek: Willem van Oranje vermoord

    Op 10 juli 1584 werd Willem van Oranje met drie kogels om het leven gebracht door Balthasar Gerards. In de ogen van Gerards was Willem van Oranje een verrader omdat hij zich het lot aantrok van de protestanten die zich verzetten tegen de Spaanse overheersing van Nederland.
  • Politiek: De val van Antwerpen

    In 1585 kreeg Parma Antwerpen in handen. Toen dat voor de val van de stad zorgde, gaf dat aanleiding voor koningin van Engeland; Elizabeth, om troepen naar de Nederlanden te sturen.
  • Allemaal: Republiek gesticht

    De opstandige Nederlandse gewesten besloten na de Opstand verder te gaan zonder landsheer. Zo ontstond in 1588 de Republiek der Verenigde Nederlanden, of kortweg: de Republiek. Het grondgebied van de Republiek bestond slechts uit Holland, Zeeland, Utrecht, Friesland en een stukje Gelderland
  • Politiek: Spaanse Armada verslagen

    De Armada was een hele machtige Spaanse oorlogsvloot. Filips 2 viel hiermee Engeland aan, maar ging uiteindelijk toch ten onder.
  • Alles: Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden gesticht

    De opstandige gewesten besloten in 1588 niet langer te zoeken naar een vorst en vormden de Republiek der Verenigde Nederlanden. De Republiek bestond op dat moment bijna alleen uit Holland, Zeeland, Utrecht en Friesland. Maar in de tien jaar tot Filips dood, in 1598, wist de Republiek Groningen, Drenthe, Overijssel en Gelderland te heroveren.
  • Economie: Start wereldeconomie

    In de 17e eeuw kwam het handelskapitalisme tot bloei en ontstonden wereldwijde handelsnetwerken. De verenigde Oost-Indische Compagnie, die handeldreef met Azië, was daarin een hoofdrolspeler. De West-Indische Compagnie was actief in de gebieden rond de Atlantische Oceaan. De handelsrelaties die Europeanen buiten Europa aanknoopten, vormden het begin van de wereldeconomie.
  • Politiek: Republiek erkend door Frankrijk en Engeland

    Toen Filips in 1596 opnieuw Engeland wilde aanvallen, sloot Engeland samen met Frankrijk en de Republiek een bondgenootschap. Dit bondgenootschap zorgde ervoor dat de republiek als eerst werd erkend door deze twee staten.
  • Economisch en sociaal: Gouden Eeuw

    Een periode waarin Nederland ongekende welvaart ervaarde door de toegenomen handel met andere naties.
  • Politiek: Absolute Vorsten

    Absolute Vorst: In het begin van de 17e eeuw werd de macht van de vorsten groter, die vorsten werden absolute vorsten genoemd.
    Terwijl in andere Europese landen de absolute vorsten het voor het zeggen hadden was de Republiek een uitzondering. Daar hadden de regenten het voor het zeggen.
  • Alles: Oprichting VOC

    De Verenigde Oost-Indische Compagnie werd opgericht omdat er teveel onderlinge concurrentie was bij Nederlande kooplieden en daardoor de winsten scherp daalden. Buiten de VOC mocht geen Nederlander in Azië handeldrijven. De compagnie kreeg bevoegheden die normaal alleen staten hebben. Ze mochten verdragen sluiten met vorsten, soldaten in dienst nemen, oorlog voeren en veroverde gebieden besturen. De VOC werd multinationaal, typerend voor het opkomende handelskapitalisme.
  • Politiek: 12-jarig bestand

    Afbeeldingsresultaat voor 12-jarig bestand
    Het Twaalfjarig Bestand of Treves was een periode van twaalf jaar van wapenstilstand gedurende de Tachtigjarige Oorlog waarin niet of nauwelijks door de opstandelingen in de Republiek met de Spanjaarden werd gevochten. Het bestand duurde van 1609 tot 1621.
  • Cultuur: Begin 30-jarige oorlog (1618-1648)

    In de 17e eeuw leidden godsdienstige tegenstellingen en verzet tegen de centralisatiepolitiek van de vorsten tot opstanden en oorlogen. In Duitsland probeerde de Habsburge keizer zijn macht te versterken en het protestantisme te onderdrukken. Duitse vorsten vochten met elkaar maar ook meer Europese mogendheden deden mee.
    Zweden en Denemarken - Protestanten
    Spanje - Katholiek
    Frankrijk (om Spanje dwars te zitten) - Prostestanten.
  • Economisch: Coen (achternaam) verplaatst bestuurscentrum VOC naar Batavia

    De leiding van de VOC in Azië lag eerst bij rondvarende vloten, maar later verplaatste Coen het bestuurscentrum naar Batavia (een zelf gevormde stad bij de Javaanse haven stad Jakarta). Hierdoor kwam de macht nog meer te liggen bij het Hollandse bestuur.
  • Politiek: Onthoofding van Johan van Oldenbarnevelt

    Aan het begin van de zeventiende eeuw vochten prins Maurits en landsadvocaat Johan van Oldenbarnevelt een hevige machtstrijd uit. Uiteindelijk zou dit conflict aflopen in de arrestatie van Van Oldenbarnevelt en zijn executie wegens verraad. Dit gebeurde op het Binnenhof in Den Haag.
  • Cultuur: Bouw van de Joodse-Portugese synagoge

    In 1639 bouwden de Portugese Joden aan de Houtgracht (het huidige Waterlooplein) voor het eerst een synagoge die vanaf de straat duidelijk zichtbaar was, waarmee een einde kwam aan de periode van onzichtbare huissynagogen. Het zal zeker een rol hebben gespeeld dat de Portugese Joden met hun handelscontacten met de landen rond de Middellandse Zee een belangrijke bijdrage leverden aan de Amsterdamse Gouden Eeuw.
  • Politiek: Vrede van Münster

    Het einde van de 80-jarige oorlog werd officieel ondertekend met de Vrede van Münster in 1648.
  • Politiek: Lodewijk XIV aan de macht

    Toen Lodewijk XIV aan de macht kwam probeerde hij consequent alle macht van de edelen en de steden te beperken. Het leidde tot een versterkt konningschap dat bekendstaat als het absolutisme. De macht van de koning wordt door niks beperkt. Zijn motto was: L'etat c'est moi (De staat, dat ben ik). Hij liet zich ook de Zonnekoning noemen, zoals de planeten draaien om de zon, zo draaide op aarde alles om hem.
  • Politiek en cultuur: Glorius Revolution (1688-1689)

    De Glorious Revolution is de benaming van de machtsovername door de Nederlandse stadhouder Willem III van Oranje-Nassau en zijn echtgenote Maria Stuart als koning en koningin van Engeland, Schotland en Ierland.
  • Period:
    12,000 BCE
    to
    3,000 BCE

    1: Tijd van jagers en boeren (Prehistorie)

    Kenmerkende aspecten:
    1: de levenswijze van jager-verzamelaars
    2: het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen
    3: het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen
  • Period:
    3,000 BCE
    to
    500

    2: Tijd van Grieken en Romeinen (Oudheid)

    Kenmerkende aspecten:
    1: de ontwikkeling van wetenschap en politiek in de Griekse stadstaat
    2: het Romeinse imperium en de verspreiding van de Grieks-Romeinse cultuur
    3: de vormentaal van de Grieks-Romeinse cultuur
    4: de confrontatie tussen de Griekse-Romeinse en de Germaanse cultuur
    5: de ontwikkeling van jodendom en christendom
  • Period:
    500
    to
    1000

    3: Tijd van monniken en ridders (Vroege middeleeuwen)

    Kenmerkende aspecten:
    1: ontstaan en verspreiding van de islam
    2: de ontwikkeling in West-Europa van landbouwstedelijke naar landbouwsamenleving
    3: feodale verhoudingen in het bestuur
    4: de verspreiding van het christendom in Europa
  • Period:
    1000
    to
    1500

    4: Tijd van steden en staten (Hoge en late middeleeuwen)

    Kenmerkende aspecten:
    1: opkomst van handel en ambacht en herleving van de landbouwstedelijke samenleving
    2: opkomst van de stedelijke burgerij en toenemende zelfstandigheid van steden
    3: het begin van staatsvorming en centralisatie
    4: het conflict tussen de wereldlijke en geestelijke macht
    5: de expansie van de christelijke wereld
  • Period:
    1500
    to

    5: Tijd van ontdekkers en hervormers (Renaissancetijd, 16e eeuw)

    Kenmerkende aspecten:
    1: het mens- en wereldbeeld van de renaissance en de hernieuwde oriëntatie op de klassieke oudheid
    2: het begin van de Europese overzeese expansie
    3: de splitsing van de kerk in West-Europa
    4: het ontstaan van de Nederlandse staat
  • Period: to

    6: Tijd van regenten en vorsten (Gouden Eeuw, 17e eeuw)

    Kenmerkende aspecten:
    1: de ontwikkeling van handelskapitalisme en wereldeconomie
    2: de bijzondere plaats en de bloei van de Nederlandse Republiek
    3: het streven van vorsten naar absolute macht
    4: de wetenschappelijke revolutie
  • Period: to

    7: Tijd van pruiken en revoluties (Eeuw van de verlichting, 18e eeuw)

    Kenmerkende aspecten:
    1: rationeel optimisme en toepassing van verlicht denken
    2: ancien régime en verlicht absolutisme
    3: de democratische revoluties
    4: uitbreiding van de Europese overheersing met plantageslaverij en het abolitionisme
  • Period: to

    8: Tijd en burgers en stoommachines (Industrialisatietijd, 19e eeuw)

    Kenmerkende aspecten:
    1: de industriële revolutie
    2: de opkomst van politiek-maatschappelijke stromingen: liberalisme, nationalisme en socialisme
    3: voorschrijdende democratisering
    4: de opkomst van emancipatiebewegingen: feminisme en confessionalisme
    5: discussies over de sociale kwestie
    6: het moderne imperialisme en de industrialisatie
  • Period: to

    9: Tijd van wereldoorlogen (Eerste helft van 20e eeuw)

    Kenmerkende aspecten:
    1: het voeren van twee wereldoorlogen
    2: de crisis van het wereldkapitalisme
    3: de totalitaire ideologieën communisme, fascisme en nationaalsocialisme
    4: propaganda- en communicatiemiddelen en massaorganisatie
    5: verzet tegen het West-Europese imperialisme
    6: verwoestingen door massavernietigingswapens en de betrokkenheid van burgers bij de oorlog
    7: racisme, discriminatie en genocide, in het bijzonder op joden
    8: de Duitse bezetting van Nederland
  • Period: to

    10: Tijd van televisie en computer (Tweede helft van de 20e eeuw)

    Kenmerkende aspecten:
    1: de dekolonisatie
    2: de verdeling van de wereld in twee ideologische blokken en de wapenwedloop
    3: welvaart en sociaal-culturele veranderingen vanaf de jaren 1960
    4: de eenwording van Europa
    5: de ontwikkeling van pluriforme en multiculturele samenlevingen