Muziekles

Kua: Burgerlijke cultuur

By Imme
  • Period: 1562 to

    Jan Pieterszoon Schweelink: vroege barokmuziek

    Jan Pieterszoon Sweelinck
    organist Oude kerk A'dam
    internationale top Toccata in C: contrastrijkstuk om uit te sloven met zijn behendigheid. Toccata = Italiaans, compositie zonder vaste vorm.. verschillende dynamiek en snelheid vroege barokmuziek:
    eenvoudigere muziek
    verstaanbaar
    meezingen
    ruimte voor solo-instrumenten en solozang 1600:
    orgelcomposities met eche-effecten populair
    Sweeling is hier zeer goed in en improviseerde veel
  • 1568

    begin van de Tachtigjarige oorlog

  • Moord op Willem van Oranje

  • stichting van de onafhankelijke Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

    Nederland is, anders dan de rest van Europa, in de 17 eeuw een Republiek. Rijke burgers besturen het land. Ze zijn zelfbewust en omringen zich graag met kunst om hun positie te benadrukken -> kunst maakt een bloeiperiode door.
    Voorheen was kunst voor de Adel, koning en kerk, nu heeft het een nieuwe markt om zich op te focussen. bestuursfuncties (voor het leven) leiden tot aanzien.
    vriendjes politiek
    laten zich graag vereeuwigen op groepsportretten -> inkomstenbron kunstenaars
  • Hendrick Goltzius: Quis evadet? (wie blijft gespaard?)

    Hendrick Goltzius: Quis evadet? (wie blijft gespaard?)
    homo bulla: de mens is een zeepbel - verwijst naar de sterfelijkheid Hendrick Goldzius is een prentenmaker en gaat op studiereis naar Rome. zijn prenten worden erg populair hierdoor in NL. bijv.Quis Evadet
    je ziet de invloed van zijn reis door de renaissance-achtige putto (klein naakt jongetje, meestal met vleugels) die bellen blaast.
    in de 17e eeuw verandert de putto in een gewoon jongetje, zoals bij jan steen.
  • Nederlandse kunst in de 17 eeuw

    de kunst wordt bepaald door de wensen van de burger, met een voorliefde voor natuurgetrouwe uitbeelding van het eigen burgerlijke leven. de godsdienstige moraal botst met het genieten van rijkdom en welvaart. deze tegenstelling zien we terug in de Nederlandse burgerlijke kunst architectuur: klassieke opvatting. (met name kerken en publieke gebouwen)
  • protestantisme

    er is is de burgerij geld in overvloed. Het zorgeloos genieten is echter haaks op het protestantisme. Puur plezier is uitgesloten, daarom is 'lering en vermaak' (nuttige en aangename combineren) het alibi.
    protestanten moeten zich voortdurend tegenover de schepper verantwoorden.
    alleen het woord dat in de bijbel staat telt
  • Oprichting VOC

    Oprichting VOC
    Een particuliere Nederlandse handelsonderneming met een monopolie op handel met Azië. welvaart van Nederlandse steden vooral te danken aan de handel met verre oorden zoals Java. Souveniers en schilderijen uit die streken erg populair. Batavia:
    - VOC voert weeldewetten in, net als in NL: leggen uiterlijk vertoon enigzins aan banden
    - bevolking: Europeanen, Chinezen, Indiërs. Vrijwel qeen Javanen, want de VOC vertrouwt de lokale bevolking niet.
    - gemengde huwelijken
  • Period: to

    twaalfjarig bestand

    economische bloeiperiode
  • Aanleg grachtengordel Amsterdam

    stelsel van grachten en kaden rond het oude stadshart stadsplan bedacht op de moerassigheid van het land (ook Batavia). door kanalen te graven kam het land weg, en heb je een handig handelsnetwerk. Moderne verdedigingswerken beschermen de steden tegen aanvallen. Herengracht, Keizersgracht Prinsengracht en zijgrachten Batavia:
  • huis Bartolotti

    huis Bartolotti
    stadspaleis
    herengracht Amsterdam Hollandse Renaissancestijl:
    - pilasters die opklimmen van dorisch naar ionisch en korintisch
    - symmetrisch
    - baksteen met spekstenen horizontale lagen ertussen
    - verhoudingen van gulden snede
    - toont macht en rijkdom
    - versiering: rijkdom komt niet vanzelf, maar door geloof en rechtschapenheid
  • opening Duytsche Academie

    nieuwe rederijkerskamer, opgericht door een stel schrijvers (o.a. Gerbrandt Adriaensz Bredero) focust op poëziebeoefening, toneel en Nederlandstalige wetenschappelijke colleges.
    doel: het Nederlands bevorderen de eerste poging van een theaterorganisatie strandt door het overlijden van Bredero en een politieke crisis.
    vlak voor zijn dood produceert Bredero 'de Spaanschen Brabander' waarin hij het publiek waarschuwd voor lichtgelovigheid.
  • Gerbrand Adiaanz

    Bredero, opviering klucht Spaaschen Brabander
  • oprichting WIC

    West-Indische Compagnie
  • Amsterdam 100.000 inwoners

    Amsterdam is een van de grootste Steden in Europa rond 1600 is Amsterdam de snelst groeiende metropool van Europa. Dagelijks trekken Vlamingen, Joden en Duitsers naar de stad om er in relatieve vrijeheid een nieuw bestaan op te bouwen. de stadsbestuurders maken een stedenbouwkundig plan. tegelijkertijd en vergelijkbaar wordt er op Java Batavia gebouwd
  • kunst in huis

    kunst in huis
    vanitastilleven:
    - realistische voorstellingen van voorwerpen
    - het leven is eindig, aard geluk weegt niet op tegen het eeuwig geluk in de hemel. (dovende kaarsen, schedels, muziekinstrumenten, oude boeken, zandloper) groeiende handel met Azië te zien in huizen.
    chinese porseleinen schotels, Nautilusschelp, kruiden. kunstkabinet:
    om kunst in te bewaren,
    Naturalia - bijzonderheden uit natuur
    artificialia- door mensen gemaakt vraag naar chinees porselein -> namaken -> Delfs blauw
  • Jacob Cats, emblemataboek

    sinne- en minnebeelden = bekendste emblemataboek
    Jacob Cats (vadertje Cats) 'je moet wel enige moeite doen om de symboliek te vinden, omdat je bevindingen dan beter tot aard komen' emblemata- moralistische voorstellingen bestaande uit een afbeelding, spreuk en onderschrift.
    emblemataboek- hierin worden de betekenis van de symbolen uitgelegd
  • Rembrandt: Anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp

    Rembrandt: Anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp
    Rembrandt profiteert van de welvaart in NL en zijn portretten vallen in de smaak Rembrandt kan van Leiden naar Amsterdam verhuizen
  • Rembrandt: Maarten en Oopjen

    Rembrandt: Maarten en Oopjen
    Rembrandt van Rijn
    - zeer gedetailleerde weergave typisch 17e eeuws dubbel huwelijksportret.
    - twee losse portretten naar elkaar toe gekeerd.
    - Maarten een van de rijke kooplieden uit Vlaanderen,
    - Oopjen oud Amsterdams regentengeslacht.
    - ze staan helemaal op het doek: in de rest van Europa is dat alleen voor de hoogste Adel
    - duurste kleding aan:
    Maarten kanten kraag en manchetten
    Oopjen: lange zijden jurk met Antwerps kant en 3 ringen
  • Period: to

    Tulpenmanie (speculatiegolf)

  • Pieter Saenredam: Orgels

    stadsbestuurders zijn gedeeltelijk eigenaar van de kerk en gebruiken dit om buiten de diensten orgel- en beiaard(klokkenspel)concerten te organiseren.
    dominees: orgels mogen niet in de diensten, protesteren tegen concerten (te fivrool) Pieter Saenredam: schilderd een groot orgel in een kerk in Haarlem. mogelijk voor een volkspetitie voor meer concerten. orgel is als een machine
    een luchtpomp bediend door vier tot vijf mannen blaast lucht in de pijpen
  • stratenbijbel

    eerste Nederlandse vertaling van de bijbel uit het Herbreeuws, Aramees en Grieks belangrijke stap in het standaardiseren van de taal
  • stichting schouwburg Amsterdam

    1618/1638: de protestanten en liberalen zijn te druk met ruzie maken om zich met cultuur bezig te houden
    er wordt op de plek van de Academie een schouwburg geplaatst Jacob van Campen - architect
    Joost van Vondel - bedenkt het woord schouwburg en schrijft het op de poort Ontwerp naar beschrijvingen van Vetruvius over klassieke amfitheaters met loges en tribunes en staanplaatsen.
    groot raam achterin zaal voor licht.
    middentoneel en 2 zijtonelen, zo kan het spel zich in meerdere ruimtes afspelen
  • Joost van Vondel, Gysbreght van Aemstel

    Joost van Vondel:
    - populair schrijver van tragedies
    -gelegenheidsdichter
    - politiek commentator
    - kousenhandelaar Gysbreght van Aemstel:
    - voor de opening vd eerste schouwburg
    - trgedie, historische gebeurtenissen voorspellen het succes van A'dam
    - historisch verhaal + nationalistische fantasieën
    - verhaal van turfschip van Breda (Troje, maar dan met schip met 'wilgentakken' (= soldaten) om de Spanjaarden te verdrijven) verwoven met Amsterdamse geschiedenis
  • Maria de' Medici bezoekt Amsterdam

    Maria de' Medici bezoekt Amsterdam
    oud vorstin, ze wordt ontvangen door de rederijkers.
    er worden lofzangen geschreven er er worden kunstwerken en triomfbogen gebouwd voor haar ontvangst, hierop wordt de geschiedenis en moralistische begrippen uitgebeeld
    er zijn tableaux vivants (levende schilderijen) rederijkers:
    welvarende, opgeleide burgers die bij elkaar komen om de retorica te beoefenen en toneel te spelen.
    kritiek op de actualiteit en de samenleving
    1600 - ook niet-leden kunnen tegen betaling voorstellingen bezoeken
  • Jan Vos: Aran en Titus

    Jan Vos:
    - glazenier, schrijver, regisseur, regent van de schouwburg
    - voorliefde voor spektakel en visueel effect
    - ''het zien gaat voor het zeggen'' Aran en Titus:
    - terreurspel
    - waarschuwing: wraak leidt tot wederwraak. geef er niet aan toe, anders begin je een kettingreactie Renaissance in 17e eeuws toneel:
    - Aristoteles' beschrijving van klassieke tragedie:
    -5 delen met als afsluiting een verduidelijkend lied
    - vooraanstaand persoon
    - fatale gebeurtenissen door noodlot en vergissingen
  • Rembrandt: Nachtwacht

    Rembrandt: Nachtwacht
    schuttersstuk: geschilderd groepsportret van de schutterij
    schuttersgilde: verdedigen de stad,
    eliten de Nachtwacht:
    - voor in het clubhuis van de Amsterdamse schutters steeds meer invloed van Italiaanse Barok op Rembrandt: (Caravaggio) via zijn leermeester die even in Italie werkte
    - licht-donker contrasten
    -dynamiek en interactie tussen personen
  • Vrede van Munster

    de Republiek en Spanje sluiten vrede Amsterdam is bevrijd van de hoge oorlogskosten en kan zich voluit op de wereldhandel storten De repuliek is eindelijk echt vrij en is op zoek naar een eigen identiteit. Ze vergelijken de vrede met de opstand van de Nederlandse Batavieren tegen de Romeinen om de strijd in een historisch perspectief te plaatsen
  • Bouw stadhuis op de Dam, Jacob van Campen

    Amsterdam is op het hoogtepunt van zijn macht en verdient een representatief gebouw dat dit ondersteunt. jacob van kampen
    - kennis van klassieke cultuur
  • Joost van Vondel, Lucifer

    Dans: IT + FR: dans alleen in de hoven
    EU: alleen mannen op toneel
    NL: danseressen. toneel voor burgers
    - Fransen na-apen -> rijke kooplieden nemen dansles om aanzien te verhogen schouwburg:
    - tussendansen (toelichten verhaal) en slotballet
    - aparte dansvoorstellingen (mythologisch/ allegorisch, met personificaties)
    - muzikale begeleiding lucifer:
    terreurspel
    Jan Vos: slotballet
    hoe lucifer uit de hemel valt en Eva verleid de appel te eten en ze met Adam uit het paradijs gejaard worden
  • opening stadhuis Amsterdam

    opening stadhuis Amsterdam
    classisisme in het stadhuis:
    - symboliseerd macht en vrede
    - symmetrische gevels van hardsteen, benadrukt door pilasters
    - horizontale banden om de verdiepingen
    - Verd.1: ionische en korinthische pilasters
    - Verd 2: korinthische pilasters
    - Korinthisch staat voor macht (Vetruvius) timpaan
    - Artus Quellininus -> beeldhouwwerk
    -symbolische voorstellingen
    damzijde: stedenmaagd met keizerskroon, vredestak en mythologische figuren
    achterzijde: stedenmaagd met wereldbol en figuren uit de continenten.
  • Burgerzaal stadhuis Amsterdam

    Burgerzaal stadhuis Amsterdam
    burgerzaal: helemaal in verhouding
    grond: drie kaarten (marmer en brons)
    korinthische pilasters symboliek:
    beeldhouwwerken -> welvaart en roem
    maagd -> Amsterdam
    2 vrouwenfiguren -> wijsheid en kracht
    putti - hoed bestuur, handel en welvaart vier elementen waaruit de wereld is opgebouwd:
    Neptunes - water
    Feniks - vuur
    Cibele (romeinse moedergodin) - aarde
    Juno (romeinse heerseres van de hemel) - lucht Amsterdammers zien hun stad als het centrum van het universum
  • burgermeesterskamer en vierschaar: stadhuis Amsterdam

    burgemeesterskamer:
    - hart van het bestuurlijk centrum 2 schouwstukken:
    -Ferdinand Bol & Govert Flink; schilderen over onomkoopbaarheid
    - opdracht: onkreukbaarheid en soberheid basis van goed bestuur
    - theatraal licht en kleur
    - dynamische compositie vierschaar:
    speciale rechtzaal voor doodvonnis
    Quellinus: beeldhouwkunst klassieke verhalen rechtspraak
  • Frans Hals: regentessen van het oudemannenhuis

    Frans Hals: regentessen van het oudemannenhuis
    in de 17e eeuw komt er in NL zieken- en bejaardenzorg, voornamelijk door het 'medemenselijkheid' van het protestantisme. wie in een huis wil wonen moet iets meebrengen (gordijn/lakens). Frans Hals:
    schildert de 4 regentessen en de binnenmoeder van het oudemannenhuis.
    aan hun houding zie je hun taak
  • opening nieuwe schouwburg Amsterdam

    upgrade: schouwburg -> opbloei van eigen toneel- en dansproductie.
    - alledaagse thema's
    - de geschiedenis van de republiek
    - klassieke thema's
    - ballet
  • Vermeer: muziekles

    muzieklessen horen tot de opleiding van de burgers
    musici in dienst van de stad zijn verplicht les te geven aan het Collegium Musicum door drukpers worden veel muziekboeken verkocht en kunnen amateurs makkelijk thuis muziek spelen. bevatten muziek uit heel Europa Vermeer:
    virginaalles (soort piano) in een burgerhuis
    viola da gamba (soort cello) op de grond
    spiegel -> liefde / wijsheid en zuiverheid
    op de virginaal: 'muziek, metgezel van vreugde, medicijn tegen smart' (onbeantwoorde liefde?)
  • Jan Steen, Het leven van de mens

    Jan Steen, Het leven van de mens
    genrestuk:
    schilderij met een tafereel uit het dagelijks leven en vaak een verborgen morlistische boodschap het leven van de mens: waarschuwt voor gevolgen losbandigheid
    - herberg die gedeeltelijk schuil gaat achter een gordijn
    - oesters - erotiek
    - verborgen boodschap
    de luit met de bolle buik aan de muur staat voor wat er gebeurt na vrijen en overspel
    jongetje met zeepbel en schedel - sterfelijkheid en dood een huishouden van Jan Steen: een levendige, rommelige, losbandige huishouding
  • Invasie van Engeland

    Willem III stadhouder-koning van de Republiek en Engeland
  • Period: to

    Oorlog mer Frankrijk

    de Republiek verliest steeds meer aan macht
  • Amsterdam 200.000 inwoners