-
Ο Άγιος Δημήτριος μαρτύρησε επί Διοκλητιανού (284-305 μ.Χ.) όταν με την παρακίνηση του Γαλέριου, μέλους της Τετραρχίας, έλαβε χώρα ο πιο σκληρός διωγμός των Χριστιανών στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Στρατιώτες του Γαλέριου συνέλαβαν τον «μακαριότατο Δημήτριο εκ γένους των περιδόξων» με την κατηγορία ότι συμμετείχε ενεργά στις χριστιανικές συγκεντρώσεις.
-
-
Το 324 μ.Χ. οι Θεσσαλονικείς οικοδόμησαν έναν μικρό τρίκλιτο ναό στον χώρο μαρτυρίου του Αγίου, όπου άρχισε να αναβλύζει μύρο.
-
Το 413 μ.Χ. ο έπαρχος Ιλλυρικού Λεόντιος σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για τη θεραπεία του από ανίατη αρρώστια ανήγειρε πεντάκλιτη Βασιλική.
-
Στα χρόνια του Ηρακλείου( 610 - 640 μ.Χ. ) υπάρχει ο ναός, αλλά ύστερα καταστράφηκε από φωτιά και ανοικοδομήθηκε με κάποιες διαφοροποιήσεις.
-
Το 904 μ.Χ. ο ναός λεηλατήθηκε από τους Σαρακηνούς πειρατές.
-
Το 1185 μ.Χ. ο ναός λεηλατήθηκε από τους Νορμανδούς. Τα λείψανα του Αγίου μεταφέρθηκαν στην Ιταλία από καλόγερους για να διασωθούν.
-
Τον 13ο αιώνα ο ναός επισκευάστηκε και ανακαινίστηκε. Χτίστηκε το παρεκκλήσι του Αγίου Ευθυμίου στην Ν.Α. πλευρά του ναού.
-
Το 1430, κατά την άλωση της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς, ο ναός δέχτηκε μια ακόμα πιο βάναυση λεηλασία, σε σημείο που οι τοίχοι του έμειναν σχεδόν γυμνοί.
-
Το 1493 μ.Χ. η εκλησία μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος με το όνομα Κασημιά Τζαμί και παρέμεινε στην κατάσταση αυτή έως την απελευθέρωση της πόλης.
-
Στη μεγάλη πυρκαγιά, η οποία κατέστρεψε τα 2/3 της πόλης τον Αύγουστο του 1917, το μνημείο σχεδόν αφανίστηκε.
-
Ο ναός αναστηλώθηκε και παραδόθηκε στους πιστούς στις 26 Οκτωβρίου του 1949, την ημέρα της γιορτής του Αγίου Δημητρίου.
-
Η σημερινή εκκλησία εγκαινιάστηκε το 1958. Είναι μια μεγάλη εκκλησία βασιλικού ρυθμού χωρισμένη με 4 κιονοστοιχίες σε 5 διαδρόμους.
-
Το 1978 τα λείψανα του Αγίου Δημητρίου επέστρεψαν από το αββαείο του Αγίου Λαυρεντίου στο Κόμπο της Ιταλίας και τοποθετήθηκαν σε μια αργυρή λάρνακα όπου φυλάσσονται ως σήμερα.
-
Από το 1988 το υπόγειο λειτουργεί ως εκθεσιακός χώρος, όπου εκτίθενται συλλογή γλυπτών, κιονόκρανων, θωρακίων και αγγείων από το ναό του Αγίου Δημητρίου.
