-
-
-
-
-
Daniel Defoe dazle eta kazetari ingelesa izan zen, Robinson Crusoe eleberriagatik ezaguna. Defoe garrantzitsua da eleberriaren lehen laborarietako bat delako. Ingalaterran ezagun egin zen literatur genero hori, eta ingeles eleberrigile guztien aita titulua ere jaso zuen. -
Protagonistaren fikziozko autobiografia da, 28 urte Orinocoko uharte batean, Trinidad eta Venezuelako kostaldetik gertu, igarotzen dituen naufrago ingeles batena. Robinson Crusoe abenturazko eleberri klasikoa da.Bere kaleratze data 1719 apirilaren 25ean izan zen. -
Filosofo eta legelari frantziarra izan zen, eta Ilustrazioa izenez ezagutzen den mugimendu intelektual eta kulturalaren testuinguruan garatzen da bere lana. Ilustrazioaren mugimenduan garatu zituen bere obrarik garrantzitsuenak("Gutun Pertsiarrak" eta "Legeen izpiritua") eta botere-banaketaren oinarriak ezarri zituen. -
"Persiako gutunak" liburu ironikoa da, luzapen labur baina sakonekoa, non protagonisten ekialdeko begiradaren bidez Mendebaldeko ohiturak kritikatzen diren, batzuetan umore beltzera joz eta Frantziako gortea etengabe barregarri utziz. -
Moll Flandersek bere patua aldatzeko borrokatzen den emakume independente baten bizitza bizia eta grinatsua islatzen du. Emakume gazte umezurtz eta baliabiderik gabea da, XVII. mendeko Ingalaterrako giro makur eta biziotsuan. -
Jonathan Swift irlandar idazle satirikoa izan zen. Bere lanik ezagunena, Gulliverren bidaiak, giza gizartearen kritika zorrotza da, hain estilo bereizgarrian, "Swiftiano" deitua izan dena.
Obra bidaia-kontakizunaren, egunkari intimoaren eta utopiaren arteko nahasketa adimentsua da. Lemuel Gulliver medikua Liliput uhartean esnatu da, bidaiatzen ari zen ontzia zulatu ondoren. Bere azken bidaiak houyhnhnmak bizi diren lurraldera eramaten du, izaki jakintsu, arrazional eta zaldi itxurakoak -
Voltaire:Idazle, historialari, filosofo eta abokatu frantsesa izan zen, frankismo-garaiko kidea eta Ilustrazioaren ordezkari nagusietako bat. Obra bidaia-kontakizunaren, egunkari intimoaren eta utopiaren arteko nahasketa adimentsua da. Lemuel Gulliver medikua Liliput uhartean esnatu da, bidaiatzen ari zen ontzia zulatu ondoren. Bere azken bidaiak houyhnhnmak bizi diren lurraldera eramaten du, izaki jakintsu, arrazional eta zaldi itxurakoak -
Bertan, eredu politiko ingelesa birsortzen du — germaniarrengandik hartua, aldi berean —, botere-banaketaren eta monarkia konstituzionalaren sistema, bere espezieko onena despotismoaren aurkako bermetzat jotzen duena.... Kontrapisuen teoria bat da, non botere bakoitzak besteak indargabetzen eta orekatzen dituen. -
Voltaire: Luis XV.aren mendea,Voltairek entziklopediaren sorkuntzan parte hartzen du eta alfabetikoki A-tik Z-ra ordenatuta dauden giza ezagupenen multzoa da. -
D´Alembert: Filosofia osagaiak
Voltaire: Kandido -
-
Candido, edo baikortasuna, Voltaireren lanik ezagunena da eta frantsesez gehien irakurtzen den literatur lanetako bat. Voltairek kontakizun filosofikoa asmatu zuen, bere ideiak transmititzeko eta, aldi berean, irakurleak adimen satirikoz eta iradokizun ironikoz entretenitzeko. Candido (izenak garbitasunari eta zintzotasunari egiten dio erreferentzia) ipuineko pertsonaia nagusia da. Voltairek aurka egin nahi dion baikortasunaren ideia filosofikoa irudikatzen du. -
Rousseau:Jean-Jacques Rousseau politikari suitzar frankofonoa izan zen. Idazlea, pedagogoa, filosofoa, musikaria, botanikaria eta naturalista izan zen, baina ilustratu gisa definitu zuten. La Nueva Eloísa relata la pasión amorosa entre Julia d'Etanges, una joven noble, y su preceptor, Saint-Preux, un hombre de origen humilde. Después de haber intentado defenderse, este cae bajo los encantos de su joven alumna. -
J.J. Rousseau: Emilio: Testuak gai politiko eta filosofikoak jorratzen ditu, gizabanakoak gizartearekin duen harremanari buruzkoak, bereziki adierazten du gizabanakoak bere berezko ontasunari nola eutsi diezaiokeen (Rousseauk dio gizakia berez ona dela), ezinbestean ustela den gizarte batean parte hartzen duen bitartean. -
Voltaire: Filosofia hiztegia
Hiztegi filosofikoa edo La Razón por el alfabetoa Voltaireren obra bat da, 1764an Hiztegi filosofiko eramangarria izenburuarekin argitaratua, egileak «la Infamia» ren aurkako gerra-makinatzat hartu zuena. -
-
On Goethe, bere familiaren presioetatik ihes egiten duen artista gazte baten istorioa kontatzen duena, bere bizitzarako artea nahi ez duena. Werther, beraz, bere artearen bila doa Wahlheimera, fikziozko herri batera, non bertako biztanleen bizimodu lasaia ezagutzen duen eta bertako naturarekin liluratzen den. -
Virginiako Eskubideen Deklarazioa, 1776ko ekainaren 12an onartua, historiako lehen giza eskubideen deklarazio modernotzat jotzen da, gizaki guztiak berez askeak eta independenteak direla eta berezkoak diren hainbat eskubide dituztela aldarrikatzen duen dokumentua da, eta ezin direla pribatuak izan. -
Frantziako iraultza AEB kolonietako iraultzak eredu hartu zituzten,egoera ekonomiko eta sozial oso txarra egon zelako frantzian -
Frantziako azken erregea izan zen,monarkia erori zelako frantziako iraultzan,Luis XVI eta Maria Antonieta joan nahi ziren Austriara baina arrapatu zituzten orduan kondenatu zituzten hil egiteko. -
Napoleon I.a Bonaparte militar eta estatista frantziarra izan zen, jeneral errepublikarra Frantziako Iraultzan eta Direktorioan, eta lanbrozko 18ko estatu-kolpearen egilea, 1799ko azaroaren 11n Errepublikako lehen kontsul bihurtu zuena.