-
- Lehen idazkerak sortu -Polisen aurreko hiritxo harresituak -Merkataritzan inguruko lurraldeekin
-
Lineal A Kretako minoiko zibilizazioko eskritura bat da. Idazkera zati txiki batean bakarrik deszifratu ahal izan da.
Beste idazkera mota bat egon zen: Kretako jeroglifikoa. Beharbada, islan izandako aldaketa politikoren bat, Kretako jeroglifikoa ez zen gehiago erabiltzen eta A lineala islako eskritura bakarra bihurtu zen Minoiko berantiarreko IB aldira arte, garai hartan, Mizenastarrak irlara iritsi ziren eta B lineala erabiltzen hasi zen. -
B lineala Mizenasko grekera idazteko erabiltzen den idazketa sistema da, B lineala konziztitzen da zeinuetako bakoitzak silaba bat adierazten duela, zeinu ideografiko ugarirekin. B lineala Egeoan erabiltzen diren idazkera silabikoen familia batekoa da. Eta A linealaren ondorengoa izan daitekeela iradoki da, nahiz eta Egeoko beste gidoi batzuekin duen harremana guztiz argi ez dagoen. -
DENA DESAGERTU
- Idatzizko testuak desagertu
- Itsasoko merkataritza desagertu
- Hirixka asko utzi -
Greziarrek hasi ziren alfabetoa erabiltzen VIII sigloan. Fenicio alfabetotik hartu zuten bere hizkuntza idazteko egokitutaz. Alfabeto hau 22 letraz osatuta dago, eta denak konsonanteak dira. Fenicio idazketa sistema erabilienetako bat bihurtu zen. -
-Polisak sortu-abertzaletasuna
-Lurra ez emankorra-kolonizazioa
-Koloniak
-Herri berriekin trukeak -
Biztanleria asko handitu, lurra ez zen bezain emankorra, ez zuen ematen biztanleri guztia elikatzeko. Lur gehienak lurjabe aberatsen esku, nekazariek pobreak. Orduan greziar askok emigratu zuten eta kolonia asko sortu ziren. Koloniak itsasoaren ondoan, komunitate independienteak, eta ohiturak.
1. Mendebalderantz hefatu ziren, Jonikoko kostaldean eta uharteetan, Sizilia, Italian eta Frantziako hegoaldean, Libian eta Iberiar penintsulako ipar-ekialdean kokatu ziren. -
Ekialderantz hedatu ziren, eta koloniak fundatu zituzten Itsaso Beltzaren kostaldean. Kolonizazioei esker greziarrek harremana izan zuten beste herri batzuekin. Greziar zibilizazioa Greziaren mugetatik harago hedatzea lortu zuten.
-
Menderatutako polisak persiarren kontra matxinatu ziren. Gainerako polisak, Atenas buru, haiei laguntzera joanziren, eta horrela hasi ziren Mediar Gerrak. Lehen Mediar Gerra K.a. 490. urtean amitu zen. Greziar soldaduek persiarrak azpiratu zituzten Maratongo Gudan. -
-Gudak sortu
- Ligak sortu
- Gudak itsasoan eta lehorrean
- Gatazka guztien sortzaileak Atenas eta Esparta -
Xerxe I.a persiar erregeak hasi zuen. Grezia inbaditu zuen, eta espartarrek Termopiletan aurre egin zioten arren, Atenas arpilatu zuen. Baina handik pixka bat aurrera, Xerexek porrota bat izan zuen Salaminako eta Plateako guduetan. Greziarrek irabazi zuten, Atenasek ospe militar loru zuen eta Heladeko potentzia nagusia bihurtu zen. -
Atenas loraldi politiko, ekonomiko eta kulturaklak arriskuan jarri zituen bezte polis batzuen interesak, Esparta, esate baterako.
Horren ondorioz greziar polisak bi taldetan banatu ziren: Atenas aldekoak eta Esparta aldekoak, hau Peloponesokko gerra eragin zituen. Espartak irabazi zuen gerra. Espartak hartutako nagusitatunaren ondorioz Atenas eta bezte polis batzuk matxinatu egin ziren. -
Peloponesoko gerraren 9 urte eta gero, 4 polis (Atenas, Tebas, Cornito eta Argos) elkartzen dira Espartaren kontrarekin borrokatzeko. Persiarrak atenastarrei dirua ematen hasten dira, baina lekua irabazten ari direla ikustean, espartarrei dirua ematen hasten dira, punto muerto batera iritzi harte. Or paz-eko tratadu bat egiten dute, K.a. 387 an -
Mazedoniako Erresumako erregea izan zen, hil zen arte. Alexandro handiaren aita zen eta konkista handia hasi zuen. -
Alexandro Handiak hedapena egipto eta asiarantza egin zuen. Faraoia bihurt zen eta lur asko lortu zuen baina oso gazte hil zen (K.a. 323). Alexandro Handia bere bizialdian, garaiko inperiorik zabalenetako bat sortzea lortu zuen. -
-Polisak indarrik gabe
-Mazedonia denak konkistatu
- Alexandro handia hedapena Egipto eta Asiarantz
- Alexandro lur asko lorrtu-gazte hil