8. GAIA: KLASIZISMOA ETA ILUSTRAZIOA ( XVII. eta XVIII. mendeak)

  • D.Defoe-n jaiotza

    D.Defoe-n jaiotza
    Londresen jaio zen. Garai batean negozioetan eta merkataritzan aritu zen eta bere garaiko gatazka politikoetan gogotsu parte hartu zuen.
    Kazetaritzan ere aritu zen. Bederatzi urtetan zehar, Ingalaterrako kazetaritzan zedarri itzela izan zuen The Review egunkaria argitaratu zuen.
    Bere bizitzan zehar, zenbait panfleto, satira eta libelo idatzi zituen Defoek. Horietako batzuengatik atxilotua izan zen behin baino gehiagotan.
  • Jonathan Swift-en jaiotza

    Jonathan Swift-en jaiotza
    Irlandar idazle satirikoa izan zen. Bere lanik ezagunena, Los viajes de Gulliver, giza gizartearen kritika zorrotza da, "Swiftiano" deitu izan zaion estilo bereizgarri batean.
  • Voltairen jaiotza

    Voltairen jaiotza
    Voltaire idazle, historialari, filosofo eta abokatu frantsesa izan zen, frantsesgintzakoa, eta Ilustrazioaren ordezkari nagusietako bat bezala agertzen da, erlijioaren kalterako giza arrazoimenaren eta zientziaren boterea nabarmendu zuen garaia. 1746an Voltaire Frantziako Akademiako kide hautatu zuten, non 33. eserlekua hartu zuen.
  • Ingalaterra eta Eskoziaren batasuna:

    Ingalaterra eta Eskoziaren batasuna:
    Britania handia
  • Rousseau-en jaiotza

    Rousseau-en jaiotza
    Polimata suitzar frankofonoa izan zen. Aldi berean, idazle, pedagogo, filosofo, musikari, botaniko eta naturalista izan zen, eta ilustratu bezala definitu zen arren, Ilustrazioaren ordezkari nagusiengandik bereizi zuten kontraesan sakonak aurkeztu zituen, adibidez, Voltaireren inquina basatia irabaziz eta aurre-erromantizismoko lehen idazleetako bat kontsideratuz.
  • Utrech-eko ituna:

    Utrech-eko ituna:
    Espainiako Ondorengotza Gudaren bukaera
  • Felipe V.ak Espainiako Erret- Akademiaren sorrera baimendu

     Felipe V.ak Espainiako Erret- Akademiaren sorrera baimendu
  • Frantziako Luis XIV. hil

    Frantziako Luis XIV. hil
  • Jean le Rond D'Alemberten jaiotza

    Jean le Rond D'Alemberten jaiotza
    Matematikari, filosofo eta entziklopedista frantses bat izan zen, mugimendu ilustratuaren adierazlerik handienetako bat. Ezaguna izan zen Diderotekin batera L 'Encyclopédie sortu zuelako eta ekuazio diferentzialei eta deribatu partzialei buruzko matematikan egindako lanagatik.
  • Robinson Crusoe

    Robinson Crusoe
    D. Defoe:

    Itsasoan galdutako gizon baten egiteak kontatzen dizkigu, zeina bere ahalegin, lan eta azkartasunari esker, uharte bakartian urteetan bizirik irauteko gai izan baitzen.
    Agian, eleberria, bere garaiko eskoziar marinel bati egiatan gertaturiko kontakizun batean oinarriturik dago. Robinson Crusoeren ekintzen harira, eleberriaren zenbait unetan, Defoek erlijio, ekonomia, gizarte etab. joera duten zenbait iritzi ematen ditu.
    Robinsonek gizon modernoaren eredua bihurtuko da.
  • Zaldun baten oroitzapenak

    Zaldun baten oroitzapenak
    D. Defoe: XVII. mendean zehar garatzen den joera historikodun eleberria;
  • Singleton kapitaina

    Singleton kapitaina
    Zeinetan protagonistak munduko hainbat itsasotan zehar bidaiatzen duen.
  • Gutun Pertsiarrak

    Gutun Pertsiarrak
    Montesquieu: Persiar kartak liburu ironiko bat da, laburra baina eduki sakonekoa, non, bere protagonisten ekialdeko begiradaren bidez, mendebaldeko usadio eta ohiturak kritikatzen diren, batzuetan, umore beltzera joz eta Frantziako gortea etengabe barregarri utziz.
  • Moll Flanders

    Moll Flanders
    D. Defoe: Moll Flanders Newgateko espetxean jaio zen emakume eder baten erorketa eta igoerari buruzko istorioa da. Neskame bat baino gehiago izateko bere erabakitasunagatik, eta bere gutizia handiagatik, gizon aberats batekin ezkontzea bilatu zuen. Batzuekin ezkondu zen diruarekin eta beste batzuekin gabe.
  • Lady Roxana

    Lady Roxana
    D, Defoe: maitasunak eta bizitzak astindu duten andre baten balizko autobiografia da.
  • Gulliver-en bidaiak

    Gulliver-en bidaiak
    J.Swift: Gulliver bidaiazalea da. Bere abenturek aparteko lekuetara eramaten dute: Liliput, non pertsona xeheak bizi diren, Brobdingnagera, erraldoiak bizi diren herrialdea, Laputa uharte hegalaritik houyhnhnmen lurraldera, zaldi hiztun jakintsuetara.
  • Filosofia gutunak

    Filosofia gutunak
    Voltaire: Gutun ingelesak izenaz ere ezaguna den 1734ko liburu honetan, Voltairek irmoki defendatzen du tolerantzia, ekonomia eta bizikidetza bultzatzeaz gain, kultura eta askatasuna egon daitezen ezinbestekoa dela argudiatuz.
  • Legeen izpiritua

    Legeen izpiritua
    Montesquieu: "Legeen izpirituak" botere betearazlearen, botere legegilearen eta botere judizialaren kontzeptuez hitz egiten du, baina, batez ere, hiruren harremanaz. Montesquieuk baztertu egin ditu teoria absolutistak, non pertsona batek guztiak bere irudian bildu beharko lituzkeen eta "botereen orekaren" aldeko apustua egiten duen
  • Goethe jaiotza

    Goethe jaiotza
    Poeta, eleberrigile, antzerkigile eta zientzialari alemaniarra izan zen, Erromantizismoaren funtsezko zergaduna, eta mugimendu horretan eragin sakona izan zuen.
  • Entziklopediaren lehen alea

    Entziklopediaren lehen alea
    Diderot eta d 'Alembertek Parisen 1751 eta 1772 bitartean argitaratutako Entziklopediaren lehen edizioak, XVIII. mendeko Europan zebilen jakintza handia sistematizatzea izan zuen helburu, alfabetoaren antolaketa jarraituz.
  • Luis XV.aren mendea

    Luis XV.aren mendea
    Voltaire: Errege baten historiaz gain, Aurrerapenaren gaiari buruzko planteamendu bat da, hau bere helburu nagusi bihurtuz. Voltairek uste zuen istorioaren aurrerapena erlatiboa dela, baina bai hau aurkitu zitekeela.
  • Montesquieu jaiotza

    Montesquieu jaiotza
    Filosofo eta legelari frantses bat izan zen, Ilustrazioa bezala ezagutzen den mugimendu intelektual eta kulturalaren testuinguruan garatzen dena.
  • Karlos III. Espainiako errege

     Karlos III. Espainiako errege
  • Filosofia osagaiak

    Filosofia osagaiak
    D´Alembert: Frantziako entziklopedia bat da, Denis Diderot eta Jean le Rond d 'Alemberten zuzendaritzapean. Bere asmoa ordura arte arrazoimenaren argitan metatutako ezagutza eta jakitearen fruituak testu argi eta irisgarri batean biltzea eta zabaltzea izan zen. Horrela, Ilustrazioaren ideologia laikoa, pragmatikoa, materialista eta burgesa azaltzen du.
  • Kandido

    Kandido
    Voltaire: Candido ikasteko eleberria da, eta bere heroia, mundua paradisua dela sinesten duen baikorra, nahiz eta lehen lerrotik errealitateak hori ukatzen duen.
  • Eloisa berria

    Eloisa berria
    J.J. Rousseau: Eloisa Berriak Julia d 'Etanges gazte noblearen eta Saint-Preux jatorri apaleko gizonaren arteko maitasun-grina kontatzen du. Bere burua defendatzen saiatu ondoren, bere ikasle gaztearen xarmapean erortzen da.
  • Hëloise berria

    Rossseau: Eleberri epistolar luzea da eta maitasuna eta eginbeharren arteko norgehiagoka kontatzen du. Sekulako arrakasta lortu zuen.
  • Katalina II. Errusiako Enperatriza

    Katalina II. Errusiako Enperatriza
  • Emilio

    Emilio
    J.J. Rousseau: Emilion, Rousseauk, honen deskribapenaren bidez, "Gizaki naturala" gizarte ustel horrekin bizitzea ahalbidetuko duen hezkuntza sistema bat proposatzen du.
  • Gizarte hitzarmena

    Jean-Jacques Rousseau: Deritzon idazkietan politika arloan eragin handiena izan zuten teoriak aurkeztu zituen. Bertan gizarte antolamendu berri bat proposatzen zuen, hau bere barnetik eta biolentzia erabili gabe eraldatzeko helburuarekin. Berdintasunaren garrantzia azpimarratu zuen eta hau bermatzeko askatasun zibila egon behar zela gaineratu zuen, herriak hauek betetzen ez dituzten agintariak kentzeko duen eskubidea aldarrikatuz.
  • Filosofia hiztegia

    Filosofia hiztegia
    Voltaire: Bere ahotsetan, Voltairek estetikatik politikara doazen hainbat gai aztertzen ditu, bereziki gertakari erlijiosoa, bere gogoeta sarkorraren zati handi bat eskaintzen diona.
  • Josulagunak Espainiatik kanporatu

     Josulagunak Espainiatik kanporatu
  • Period: to

    sturm und drang

    Alemanetik hitzez hitz itzulita, "Tormenta e Ímpetu". 1770 eta 1785 artean sortu zen gazte mugimendu literario bat da, Ilustrazioaren aurkako erreakzio gisa, eta beharbada mugimendu erromantiko alemaniarraren lehen agerpen gisa, erromantizismoaren lehen agerpenaren foku europar gisa, batez ere gaztetasunaren aurrean.
  • Werther gaztea

    Werther gaztea
    Goethe: Von Goethe artistak bere familiaren presioetatik ihes egiten duen artista gazte baten istorioa kontatzen du. Werther, beraz, bere artearen bila doa Wahlheimera, bertako biztanleen bizimodu lasaia ezagutu eta bertako naturarekin itsutzen den fikziozko herri batera.
  • EEBB-k independentzia aldarrika tu

    EEBB-k  independentzia aldarrika tu
  • Virginia estatuan Gizakiaren eskubideen adierazpena egiten dute

    Virginia estatuan  Gizakiaren eskubideen adierazpena egiten dute
    Gizakiaren eskubideen lehen adierzpen modernotzat hartzen da
  • Aitormena

    Aitormenak: San Agustinen lehenengo espiritu-autobiografia izan zen.
  • Frantziako Iraultza.Gizakiaren eta hiritarrearen eskubideen adierazpena egiten dute.

    Frantziako Iraultza.Gizakiaren eta hiritarrearen eskubideen adierazpena egiten dute.
    AEBkoa eredu hartuta
  • G. Washington, EEBBko lehen lehendakari

    G. Washington, EEBBko lehen lehendakari
  • Luis XVI.ari burua moztu Parisen

    Luis XVI.ari burua moztu Parisen
  • Napoleonek boterea hartu Frantzian

    Napoleonek boterea hartu Frantzian