-
شاعری ناشناس به نام(( ربیع)) آن را سروده است
از قدیمترین منظومههای ادبی شیعی است که در نظیرهپردازی شاهنامه فردوسی سروده شذه است،اما به دلیل زبان و برخی ویزگیهای محتوایی و داستانی،آن را باید در حوزه متون عامه به شمارآورد..این منظومه به شرح نبردهای علی(ع)در جنگهای مختلف میپردازد -
معروف به قصه احمد جامی یا چارپری که منسوب به احمد جام ژندهپیل است.کتاب در بیوفایی زنان و داستان شاهزادگانی است که به یاری قلندری به وصال سبزپری و زردپری در سراندیب میرسند.آغابزرگ تهرانی قصه را نوشته احمد جامی میداند اما علی فاضل این انتساب را رد میکند.
-
مولف:فرامرز بن خداداد بن عبدالله الکاتب الارجانی
باز خود مولف در مواردی متعدد راوی قصه را ((صدقه بن ابیالقاسم))
یکی از معروفترین،قدیمیترین و بلندترین داستانهای عامه منثور است.داستان،شرح تلاشهای خورشیدشاه برای رسیدن به مهپری است که درگیر جنگهای بیشماری میشود اما در همه جا به یاری سمک عیار و یارانش از بنبستها نجات مییابد
ذبیح الله صفا راوی و مولف قصه را از مردم فارس دانسته؛حسن آبادی نیز سمک عیار را داستانی مربوط به شرق ایران میداند
داستان در محل عمومی و در برابر جمع خوانده میشده. -
این کتاب اثر ابوطاهر طرسوسی یا طرطوسی، معروفترین قصهخوان ایرانی و صاحب چندین افسانه معروف است .ابومسلمنامه داستانی حماسی-تاریخی برگرفته از زندگی و قهرمانیهای ابومسلم خراسانی و خونخواهی امام حسین(ع) است.نویسنده کتاب،دلاوریها و سرگذشت ابومسلم را با افسانه و حماسه درآمیخته است. ابومسلم نامه داستانی روایی-نقلی با زبانی نیمه ادبی و گاه ادبی سرشار از آیات،احادیث،ضربالمثلها،اشعار و...است.ابومسلم نامه آیینه تمامنمایی از فرهنگ و آداب و رسوم،اعتقادات و ارزشهای روزگار نویسنده است.
-
داستان مفصلی است در سرگذشت داراب(دارا)پادشاه کیانی پسر بهمن(کی اردشیر) و دختر او همای چهرآزاد.این کتاب بزرگ را به سه قسمت اصلی:داستان داراب،داستان اسکندر و فتح ایران و داستان روشنک دختر دارای دارایان و سرگذشت او با اسکندر میتوان تقسیم کرد.اصل داستان برگرفته از روایات کهن دوره ساسانی است که دهان به دهان گشته و با عناصری از دوره اسلامی به ابوطاهر طرسوسی رسیده است. تحریر اصلی داراب نامه از قرن ششم هجری است.
-
اسکندرنامه عنوان مجوعههایی منطون یا منثور است که موضوع اصلی،یا محور مطلب آنها اسکندر مقدونی است.البته شماری از آثار منظوم یا منثور با عنوان اسکندرنامه نیز وجود دارد که موضوع آنها هیچ یا چندان ارتباطی به اسکندر مقدونی ندارد.داستان اسکندر را قصهخوانان در مجامع عمومی میخوانده اند یا حداقل از روی آن قصه میگفتهاند.کهن ترین اسکندر نامه قرن6تا8نوشته شده است.
-
منظومه ای حماسی و عامیانه در سرگذشت جهانگیر پسر رستم است که پس از نبردهای شجاعانه به دست دیو کشته میشود.گوینده داستان شاعری است گمنان موسوم به قاسم و متخلص به مادح که در شهر حرات میزیسته و داستان را در همین شهر به نطم درآورده.ژول مول این اثر را متعلق به قرن پنجم و ذبیح الله صفا آن را متعلق به قرن هفتم میداند.
-
منسوب به شمسالدین محمد دقایقی مروزی
بختیارنامه جز قصه اصلی بختیار مشتمل بر 9قصه دیگر به شیوه داستان در داستان است.داستان جوانی است که زنی ناکام مانده بر او تهمت بسته است -
اثر ضیاءالدین نخشبی
موطن این داستان هند است اما چنان با هویت ایرانی آمیخته که هویتی ایرانی یافته است
کتاب به شیوه قصه در قصه چون کلیله و دمنه تنظیم شده است.موضوع محوری طوطی طوطینامه ها مکر و بیوفایی زنان است.طوطی در این داستانها در نقش راهنما و فرد خردمند ظاهر میشود و شخصیتهای داستان را از گمراهی نجات میدهد. . -
منسوب به عبید زاکانی است.
این اثر،داستان طنزآمیز و پندآموزی است که رفتار گربه ریاکاری را نشان میدهد که با تظاهر به توبه و جلب موشها آنها را میدرد. منظومه موش و گربه از بهترین منظومههای اعتقادی است.. -
اثر نخشبی حاوی داستان عجب ملک و نوشلب است که پس از تحمل سختیهای بسیار به وصال یکدیگر میرسند.نثر کتاب افسانه گلریز عامه نیست اما مضمون کتاب همانند دیگر داستانهای عامه است و در آن از عفریت و دیو و پریزاد و افسونخواندن و آمدن پری (آدمی )به شکل مرغان و دیگر حوادثی که در داستان های عامه روی میدهد.
-
منظومه ای حماسی و از کتب حملهسرایی و یکی از کهنترین و مهمترین منظومه حماسه دینی است.خاوران نامه اثر ابن حسام خوسفی است.در آن افسانه ها و داستان های خیالی از سفرها و جنگها و دلاوریهای حضرت علی(ع)و یارانش مالک اشتر و ابوالمحجن در سرزمین خاوران،با شاه خاور به نام قباد و شاهان بت پرست دیگر به نام طهماس شاه و صلصال شاه و سپاه دیوان و اژدها به نظم کشیده شده است.ترکیبی از وقایع تاریخی و افسانههای عامه و به تقلید از شاهنامه فردوسی است.
-
افسانه ای عامیانه و اخلاقی شامل ده باب از قرن هفتم،نوشته حامد بن فضل الله بن محمد نام سرخسی است.نام کتاب برگرفته از نام دو کنیز مصری به نامهای اعجوبه و محجوبه است که برای انبساط خاطر سلطان درباره مسائل مختلف اخلاقی،داستان میسرایند.شاه موضوعی را پیش میکشد و کنیزان بر سر آن بحث میکنند و هریک در همان موضوع اما با زاویه متفاوت یا عکس،داستانی را نقل میکنند.
-
این کتاب دنباله دارابنامه به روایت ملامحد بیغمی از قصههای مشهور عیاری و عامه ایرانی و شرح زندگی،جنگها و دلاوریهای فیروزشاه پسر داراب است.بخش عمده قصه درباره دلاوریهای ملک بهمن پسر فیروزشاه و ماجرای دلدادگی او به خورشید چهره دختر شکموخان است .موضوع این داستان حوادث مربوط به فیروزشاه است نه داراب بنابر این صفا مینویسد((از این روی،میبایست فیروزنامه خوانده شود))..
-
داستان درباره داراب،پادشاه کیانی و پسر او به نام فیروزشاه است.
-
حمزهنامه عنوان تعدادی داستان درباره پهلوانیها و رشادتهای حمزه عبدالمطلب عموی رسول اکرم است؛مثل ((صاحبقراننامه))،((اسمار الحمزه))،((امیرحمزه))،((قصه امیرالمونین حمزه)).مشهورترین آن قصه امیرالمومنین حمزه نام دارد که بعدها نام آن به داستان امیر حمزه صاحبقران و سرانجام به رموز حمزه تبدیل شده است.
-
روضه المجاهدین مشهور به مختارنامه
سرگذشت مختار ثقفی و خونخواهی امام حسین (ع)استکه بر امویان خروج کرد و جان بر سراین کار گذاشت.این کتاب نوشته ملاعطاءالله بن حسام واعظ هروی است.از قابل اعتناترین آثار به جا مانده درباره مختار ثقفی به شمار میرود و برای شیعیان ازردهدل از قتل امام حسین(ع)و یارانش جنبه التیام دهندگی دارد -
داستان عامیانه منثوری است که اشرفخان(شاه خراسان )با شنیدن داستان سه درویش،داستان عشق خود را بیان میکند.موضوع و درونمایه داستان ،عشق و سختیهای آن است.نویسنده نا معلوم و داستان با قرائنی مربوط به قرن ده یا یازده هجری است.ماخذ داستانپرداز در آغاز ماخذ داستان خود را کتاب جامعالحکایات نقل میکند.نثر کتاب اندکی ادبیتر و باتکلف بیشتر و شیوا و فصیح و با سجعپردازی و هنرآوری نگاشته شده است.
-
موش و گربه یا پند اهل دانش و هوش به زبان گربه و موش از آثار منسوب به شیخ بهائی اگر چه به نثر است و موضوع آن متفاوت،ممکن است متاثر از عبید باشد که شیخ بهائی آن را به تناسب مقصود خود،بازآفرینی کرده است.موش و گربه شیخ بهائی افسانه ای است فکاهی و انتقادی در رد صوفیه با ارزشهای مردمشناسانه و اجتماعی که گربهای متشرع با موشی صوفی گفتگو میکند.در پایان گربه بر موش غلبه میکند و موش را میخورد .نویسنده که خود طرفدار گربه است همواره موش را موضع ضعف قرار میدهد.کتاب جزو ادبیات نمادین و فابل است
-
از افسانههای عامه و کهن هندی به زبان فارسی با درونمایه عشقی از عنایتالله کنبوه لاهوری است که در سال 1061ق به نام شاه جهان گورکانی تالیف شده است.داستان اصلی شرح عشق جهاندارشاه است که پی از سختی بسیار به وصال بهرهوربانو میرسد و داستانهای فرعی پیرامون این داستان اصلی شکل میگیرد
-
منظومه ای عاشقانه سروده امینالدین محمد صافی سبزواری از شاعران قرن یازدهم هجری که تحریری از آن به زبان کزدی وجود دراد و آن را در ایل شاهسون در استان مرکزی میخوانند.
-
از منظومههای ناشناخته پهلوانی،نقالی و عامیانه است که اطلاعات زیادی درباره مولف و تاریخ تالیف در دست نیست.عناصر زبانی و بیانی آن نشان میدهد به احتمال زیاد در زمان صفویان به نگارش درآمده باشد.بخشی از این کتاب شرح جنگهای فرامرز و رستم و دیگران با دیوان کوه قاف است که بالاخره رستم در طلسم دیوان گرفتار میماند و پهلوانان برای رهایی وی میروند.
-
پس از اسکندرنامه های منظوم و اسکندرنامه منثور قرن ششم که از نویسندهای ناشناس است میتوان از داستانی آفریده ذهن نقالی در عصر صفوی یاد کرد.آغاز این داستان با ادیگر اسکندرنامهها یکی است اما در ادامه متفاوت میشود.اسکندر در این داستان شبه پیغمبر است و در پایان به پیامبریمبغوث میشود.
-
افسانه شهرزاد تاجالملوک است که پس از فراز و نشیبهای بسیار با بکاولی ازدواج میکند.شیخ عزتالله بنگالی متخلص به امامی برای نخستینبار در 1134ق آن را از هندی به فارسی آورد.این داستان تا کنون چاپ نشده لیکن دستنویسهای آن در شبهقاره موجود استاصل داستان هندی است اما وجود بنمایههای عیاری و پریان تاثیر افسانههای ایرانی را بر داستان نشان میدهد.
-
داستانه عامیانه مسلمان شدن رستم به دست علی(ع) است.سراینده منظومه ناشناخته است .طمان نظم احتمالا بین سالهای 1038-1135ق و در زمان صفویان است.
-
از نویسنده ای ناشناس و از داستان های دوره صفویه است.داستان دزدی است که اموال قاضی را به سرقت میبرد و همسر قاضی با تدبیر اموال را برمیگرداند. درونمایه داستان زیرکی زنان و دیگر انعکاس منازعات دینی است،زیرا دزد شیعه است و قاضی شافعی مذهب.
-
منظومهای است عامیانه در عشق آفتاب،دختر شاه خاور به فلکناز،فرزند عزیز مصر که پس از دشواریهای فراوان به هم میرسند.فلکنازنامه سروده تسکسن شیرازی است
-
از داستانهای عامهپسند و مکتبخانهای رایج در میان مردم به خصوص روستائیان.
نبرد سمنبر با حیدربیک یادآور جنگ سهراب و گردافرید که البته با پیروزی سمنبر پایان میپذیرد. -
داستان شاهزاده شیرویه یا شیرویه نامدار شرح دولاوریهای شیرویه به فرزند ملکشاه پادشاه روم است که عاشق سیمین عذار +دختر شاه میشود و باشجاعت و بیباکی تخت سلطنت را حفظ میکند.نویسنده ناشناس است.کتاب پیش تر از امیرارسلان نامدار و به احتمال زیاد در دوره صفویه نوشته شده است
-
داستان پیرزنی است که با شفاعت امام حسین از گناه فرزند خود در میگذرد .134بیت دارد که بر وزن مثنوی مولوی سروده شده است.سراینده داستان مانند تمام داستانهای عامه ناشناس است.عاق والدین را باید در شمار داستانهای دینی قرار دادکه هدف آ آموزشی و دینی و عبرتنامه است.سرپشمه داستان حدیثی از پیامبر اکرم است:خداوند با پدران و مادرانی که فرزند خود را عاق میکنند سخن نمیگوید و نظر رحمت به آنها نخواهد کرد
-
کتاب از کشمکشهای دولت و مردم ایران در عهد صفوی با ازبکان و سامانیها سخن میگوید.حوادث از تاجگذاری شاهعباس آغاز میشود و دامنه جغرافیایی آن از تبریز تا حیدرآباد هند است.به حسیننامه و جنگنامه حسین کرد و چهلواننامه حسین کرد نیز مشهور است.
-
قصه چهاردرویش از افسانههای مشهور نقالی دوره صفوی و مشتمل بر پنج قصه درباره آزادبخت،شاه روم و چهاردرویش جهانگرد،فرزندان ملکالتجار یمن،شاهزاده فارس،شاهزاده عجم و پادشاه چین است که داستانهای خود را برای هم بازگو میکنند.
-
کتاب شرح دلدادگی و کوشش امیرارسلان پسر ملک شاه،پادشاه روم،برای وصال به فرّخلقا و سفر او به فرنگ است.پردازنده آن میرزا محمدعلی شیرازی معروف به نقیبالممالک نقال خاص ناصرالدین شاه است. ،
-
مهمترین حادثه ادبی در سال 1259 و با ترجمه الف لیله و لیله به هزار و یکشب اتفاق افتاد.این کتاب در اصل ایرانی و نام آن هزارافسان بود.ریشه هندی یا ایرانی آن هنوز محل تردید است اما هرجه هست میراث مشترک تمدن مشرق زمین و حاوی فرهنگ سه تمدن ایرانی و هندی و عربی است.
-
این داستان که گویا به روایت ابوحفص کوفی است؛میان مردم فارسیزبان محبوبیت فراوانی داشته.سلیم جواهری مجبور است قصهای بگوید که حجاج بن یوسف از شنیدنش هم بخندد و هم گریه کند و اگر به پنین کاری موفق نشود جانش را از دست میدهد.داستان از نوع قصه گویی برای درمان است.
-
متن منثور خاوران نامه ابن حسام خوسفی است که مولفی ناشناس آن را بازنویسی کرده است.
-
رستم نامه یا کلیات رستمنامه از نویسندهای ناشناس است که در آن رستم به اتفاق فرزندان خود از ایران دفاع میکند.ازجمله داستانهای عامیانه پرخواننده محسوب میشود.این داستان تحریر منثور و صورت نقالی و پرشاخ و برگ نبردهای رستم است که به سیاق کتابهای نقالی چون حمزهنامه، و قصه حسین کرد شبستری با افزودههایی تنظیم شدهاست.
-
ملکجمشید اثر دیگر نقیبالممالک است.نثر کتاب شباهت بسیار به امیرارسلان نامدار دارد.داستان شرح دلاوریهای ملک جمشید است که شجاعانه طلسمها را میشکند و دیوان را شکست میدهد و به وصال ماه عالمگیر میرسد..
-
افسانه عامیانه منثوری است در سرگذشت پهلوانی به نام خسرو دیوزاد که حاصل زناشویی کامران دیو وشاهزاده ماهجبین است .خسرو دیوزاد به کمک دایی خود ملک جمشید والدین خائنش را به کیفر میرساند.مضمون اصلی داستان بی زفایی زنان و خیانت آنان است
-
نوشآفریننامه در شرح عشق شاهزاده ابراهیم فرزند جهانگیرشاه،پادشاه دمشق و دلاوریهای اوست.این داستان و شیرویه نامدار الگوی داستان گویی نقیبالممالک در امیرارسلان نامدار بودهاست.
-
نام مثنوی عامیانه 254بیتی از شاعری ناشناس در بحر رمل است.این منظومه مکتبخانه ای قصه ای آموزشی و اخلاقی در باب توبه و مداوت بر آن دارد.
-
داستان منثوری از نویسنده ناشناس در 37صفحه است.به شیوه داستان در داستان تنظیم شذه است .42نویسنده بیشترین تاثیر را از افسانه های چهار درویش گرفته است.
-
داستان عامیانه معروف و کوتاهی به نثر آمیخته به نظم است که دهها روایت آن در مناطق مختلف ایران وجود دارد.
-
از نویسنده ای ناشناس و داستان بافنده ای است که صندوق پرنده ای به دست میآورد و خود را جبرئیل مینامد و دختر پادشاه عمان را فریب میدهد.
-
ماجرای ربوده شدن امامن حسن(ع)و حسین(ع) در کودکی است که در پی آن،حضرت علی (ع)به جنگ جادوگران و کافران میرود و دو امام را آزاد میکند.داستان کاملا تخیلی است و در هیچ یک از منابع زندگی امامان نیامده است.
-
مخمسی در135 بند سروده ملاعبدالله فرزند محمدحسن محرّر است .ایم مخمس براساس داستان مشهور خالهسوسکه ساخته شده است
-
سروده ملامحمد فدایی به وزن خسرو و شیرین نظام درشرح داستان بازرگانزاده ایرانی ساکن روم است که زیبا،دختر پادشاه سراندیب را به خواب میبیند و عاشقاو مشو و پس از جنگهای بسیار با وی ازدواج میکند.
-
داستانی منظوم درباره مناجات عامیانه سنگتراشی عامی با خدا،برگرفته از داستان موسی و شبان مثنوی مولاناست.این داستان کوتاه 340بیت بر .وزن مثنوی مولوی است که شاعر در آخرین بیت خود را صفایی معرفی میکند. زبان و بیان شعر مشخص میکند که از دوره قاجار است.
-
ولد میرنجمالدین شیرازی داستان عامه ای به نثر و شعر از نویسنده ای ناشناس است،در این داستان نجمای شیرازی با تحمل سختیها به وصال دخترشاه میرسد.راوی از زبان عشاق با بیت گویی یا بیت بستن جریان داستان را دنبال میکند.مکان داستان،کرمان و شیراز و لعل است که نشان میدهد خواستگاه ئاستان همین نواحی است اما به سرعت در تمام ایران و کشورهای فارسی زبان گشترش یافته است.میر نجم الدین معروف به نجما شاهزاده ای اهل فارس است که عاشق دختری از مازندران به نام رعنا میشود و داستان به نجما و رعنا مشهور است.
-
عباس دوس یا دبس نام گدایی مشهور در عرب است که داستان طمعکاری و سماجت در گداییهای او میان مردم و در ادب فارسی ضربالمثل شده است.از زندگی او اطلاعات دقیقی در دست نیست .نام وی در متون ادبی تا قرن پنجم دیده شده است.سنایی وی را نماد گدایی و عطار نماد تنبلی میداند.بیشترین اشارات را مولانا در مثنوی و کلیات شمس به نام این گدا دارد.حبله رودی داستان دامااد عباس دوس را که مثلی مشهور است به تفصیل میآورد.
Looking for a timeline maker?
Create timelines for projects, roadmaps, history, lessons, legal cases, and stories with Timetoast. Timetoast is a timeline maker for work, school, research, and stories.