Αφιέρωμα για τα 200 χρόνια από την Ελληνική επανάσταση με πρωταγωνιστές τον Γιάννη και τον Γιώργο Γιαννιά
By Spyros T
-
Ο Γιάννης Γιαννιάς γεννήθηκε στη Δροσιά Τριταίας (Προστοβίτσα). Ήταν εγγονός του παπά-Σταύρου και γιος του παπά-Ανδρέα και της Ελένης. Μετά δύο χρόνια γεννήθηκε ο αδελφός του Σταύρος λεγόμενος και "Διαβολέτος" και μετά από επτά χρόνια η αδελφή του Ζαφείρω. -
-
Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης γεννήθηκε 1765 και πέθανε στις 17 Ιανουαρίου 1848 (83 ετών). -
Γέννηση Μάρτιος 1766, 11 Απριλίου 1826.Ο Ιωάννης Παπαδιαμαντόπουλος (Κόρινθος 1766 - Μεσολόγγι 1826) ήταν
πελοποννήσιος έμπορος και μια από τις ευγενέστερες μορφές της επανάστασης του 1821 μαζί με τον Αθανάσιο Κανακάρη και τον Παλαιών Πατρών Γερμανό. -
Το 1769 τμήμα του Ρωσικού στόλου με τη συμμετοχή του Παπαζώλη, ξεκίνησε με προορισμό τη Μάνη όπου θα υποστήριζε τους Μανιάτες, εναντίον των Οθωμανών. Το 1770 τελικά, σημειώθηκε το αποτυχημένο κίνημα, που έμεινε γνωστό με την ονομασία Ορλωφικά. Οι Ρώσοι, έχοντας εξασφαλίσει τη Συνθήκη Κιουτσούκ- Καϊναρτζή, εγκατέλειψαν τους Έλληνες στην τύχη τους, παρά τις συνεχείς εκκλήσεις του Παπαζώλη. -
Γύρω στα δέκα του χρόνια παρακίνησε και άλλα παιδιά από το χωριό και πετροβόλησαν μερικούς Τούρκους καθώς έμπαιναν στην Προστοβίτσα.
-
Ο Παλαιών Πατρών Γερμανός (Δημητσάνα Αρκαδίας, 25 Μαρτίου 1771 - Ναύπλιο, 30 Μαΐου 1826) ήταν Έλληνας ιεράρχης, μητροπολίτης Παλαιών Πατρών και ένας από τους πρωταγωνιστές ιεράρχες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 με διπλωματική και πολιτική δράση. -
Η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα Πινότση (Κωνσταντινούπολη, 11 Μαΐου 1771 - Σπέτσες, 22 Μαΐου 1825) ήταν Ελληνίδα ηρωίδα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Πιθανότατα, υπήρξε η πιο σπουδαία γυναίκα που έλαβε μέρος στην επανάσταση. Μετά θάνατον, έλαβε τιμητικά από την Ελληνική Πολιτεία το βαθμό της Υποναυάρχου. Πολέμησε ηρωικά το 1821. -
Κατέβηκε στην εμποροπανήγυρη στη Βουντούχλα Ερυμάνθειας που διεξαγόταν κάθε χρόνο από 8 έως 15 Σεπτέμβρη. Εκεί ζήτησε από τον Τούρκο Μαχμούτ Μπέη να καβαλήσει για λίγο το άλογό του και αυτός το έκλεψε διαφεύγοντας στο πυκνό δάσος και κατευθύνθηκε στα δικά του απάτητα μέρη. -
Μετά το 1778 έπεσε πανούκλα που αποδεκάτισε τον πληθυσμό. Η πείνα και οι βαρείς φόροι ανάγκασαν πολλούς να ανεβαίνουν στα βουνά για να γλιτώσουν από τους τούρκους.
-
Στο πανηγύρι στην πλατεία του χωριού ο Γιαννιάς σκότωσε τον φοροεισπράκτορα εκεί που σήμερα ονομάζεται πλατεία Γιαννιά. -
Οι Τούρκοι τον συλλαμβάνουν και καταφέρνει να αποδράσει από την Γαστούνη.
-
Διεξάγεται η μάχη του Ζαχαριά στο Σάλεσι του Μοριά με αποτέλεσμα ο Ζαχαριάς να είναι πλέον διάσημος. -
Το έτος 1782 ο Γιαννιάς καθώς είναι κυνηγημένος από τους Τούρκους της περιοχής του καταφεύγει για προστασία στην Βαρβίτσα (Παλαιομπαρμπίτσα ) στον μεγαλύτερο καπετάνιο του Μοριά, το Ζαχαριά. -
Το 1783 άρχισε να ιδρύεται ένα είδος Ομοσπονδίας των αρματολών, η περιβόητη Αρματολική Ομοσπονδία του Μοριά η οποία περιλαμβάνει 24 επαρχίες του Μοριά. -
Ο Γιαννιάς είναι από τους πρωτεργάτες της Ομοσπονδίας των Αρματολών Διορίζεται αρματολός της Κορινθίας. Ένα από τα παλικάρια του είναι και ο Αθανάσιος Πετιμεζάς
-
Ο Γιαννιάς επιστρέφει στην Προστοβίτσα και γίνεται καπετάνιος. Αγωνίζεται κατά των Λαλαίων. Εκπαιδεύει τα παλικάρια του στην Πηλαλίστρα (τοποθεσία πάνω από την Δροσιά σε οροπέδιο στον Ερύμανθο κοντά στο εκκλησάκι του Αγ. Κωνσταντίνου) -
Ηγέτες του Βόρειου συγκροτήματος της Αρματολικής Ομοσπονδίας του Μοριά ανέλαβαν
ο Αθανάσιος Πετιμεζάς από τα Σουδενά Καλαβρύτων και ο Γιαννιάς
.
Από το 1787 εκτός από το Ζαχαριά εμφανίστηκαν με δική τους σημαία ο Θεόδωρος
Κολοκοτρώνης και τα αδέλφια του, ο Γιαννιάς , ο Αθανάσιος και οι
αδελφοί του Κωνσταντίνος και Ιωάννης Πετιμεζάς από τα Καλάβρυτα. Αυτοί έφεραν υπό τις
οδηγίες τους 80 ,60 ή 50 επίλεκτα παλικάρια με κλέφτικες σημαίες ικανές να
κατατρομάζουν και να αφανίζουν τους Οθωμανούς. -
Ο Αθανάσιος Διάκος (Αθανάσιος Διάκος Φωκίδας ή Αρτοτίνα Φωκίδας, 1788 -Λαμία, 24 Απριλίου 1821) ήταν ένας από τους Έλληνες πρωταγωνιστές ήρωες - οπλαρχηγούς του πρώτου έτους της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, ο οποίος
έδρασε στη Στερεά Ελλάδα. Σύμφωνα με μια εκδοχή, το πραγματικό του όνομα ήταν Αθανάσιος Γραμματικός ή κατά άλλους Αθανάσιος Μασσαβέτας . Στα οθωμανικά müsvedde ~ مسوده σημαίνει: σχέδιο και Γραμματέας/Γραμματικός καταγραφής φορολογικών -
Ύστερα από αυτό οι Τούρκοι απειλούν την Μάνη με Γαλλοτουρκικό πόλεμο και τους αναγκάζουν να απομακρυνθούν για το καλό του τόπου. Ο Κατσώνης διαφεύγει διά μέσου του Τούρκικου στόλου και ο Ζαχαριάς με τον Γιαννιά επιχειρούν την φυγάδευση του Ανδρούτσου διά μέσου χιλιάδων εχθρών. Την περίοδο αυτή κρύφτηκαν στην περίφημη σπηλιά του Κλαπανάρη στο Αντρώνι που χωρούσε 1000 άτομα. Διά μέσου του Ωλονού έφτασαν στο Αίγιο για να περάσει ο Ανδρούτσος και τα εναπομείναντα παλικάρια του ασφαλή στην Ρούμελη
-
Με την βοήθεια του Κατσώνη αντιμετώπισαν τον ενωμένο Γαλλοτουρκικό στρατό που αποβιβάστηκε να καταπνίξει την επανάσταση και να εξοντώσει τους αρματολούς της Πελοποννήσου. Στις 9 Ιούλη τους επιτέθηκε με θυμό ο Πασάς με 5000 Τούρκους. Με το σπαθί στα χέρια ο Ζαχαριάς με τον Ανδρούτσο και 1500 παλικάρια σφάξανε 4000 και κυρίεψαν 12 πολεμικά πλοία.
-
-
Ο Γιαννιάς παντρεύτηκε τη Γιαννούλα από τη Νουσά (Αστράς) Ηλείας. Απέκτησαν τον Γεώργιο ο οποίος έδρασε κατά την Επανάσταση του 1821 και αυτός αποκαλείται από τους Τούρκους Ντεληγιώργας δηλαδή τρέλο-Γιώργης. -
-
Σουλτανικό φιρμάνι παύει τον Γιαννιά από αρματολό, τον επικήρυξαν ως επικίνδυνο εχθρό .Ταυτόχρονα αρχίζει η καταδίωξη όλων των κλεφτών του Μοριά με τη συνεργασία Τούρκων και Κοτζαμπάσηδων. Πολλοί κλέφτες εξοντώθηκαν με δολοφονικό τρόπο και όχι από τους Τούρκους αλλά από τους Ρωμιούς. Οι περιφημότεροι πρωτοκλέφτες του Μοριά μεταξύ αυτών και ο Γιαννιάς, σκοτώθηκαν ή προδόθηκαν από τους κουμπάρους και δικούς τους ανθρώπους.
-
Οι αρχηγοί εσμίξανε στου Κούβελα στη ράχη.
Έσμιξ’ ο Μέλιος κι ο Γιαννιάς κι ο Λιακοπαλουμπιώτης
κι ο ένας τον άλλονε ρωτά, κι ο ένας στον άλλον λέει.
Ρωτάει ο Μέλιος το Γιαννιά, το Λιάκο Παλουμπιώτη:
-Για πες μου, Λιάκο μου αδελφέ, Γιαννιά μου αγαπημένε,
Πώς ήρθατε στ' Αρκαδινό, τον Μέλιο τι τον θέλ’ τε;
- Μέλιο, μας έζωσε η Τουρκιά, μαζί με τους δικούς μας,
πρέπει να φύγουμε, αδελφέ, στη Ζάκυνθο να πάμε,
ώσπου να πέσει ο κουρνιαχτός, ξανά ν’ ανταμωθούμε. -
Ο Γιαννιάς με τα παλικάρια του εξοντώνει τους τούρκους που του επιτίθενται και μαθαίνει από τους τραυματίες ποιος τον πρόδωσε. Μετά από ένα διάστημα σκοτώνει τον Μονοέρδα στο Βασιλικό.
-
Στο χωριό Πέτρα, ο κομπογιαννίτης γιατρός Κοκώνης που φρόντιζε τους τραυματίες τον προδίδει αλλά ο Γιαννιάς τον αντιλαμβάνεται, τον σκοτώνει και καταφέρνει να ξεφύγει προς το μέρος της Ανδρίτσαινας. Ο Μονοέρδας ξενόφερτος στην περιοχή της Τριταίας από το 1799 και δολοπλόκος προδίδει έναντι αμοιβής τα λημέρια του Γιαννιά στη θέσει Καταφύγιο Ερυμάνθου.
-
O Γιαννιάς, αφού επικηρύχθηκε, φροντίζει να φυγαδεύσει την οικογένεια του από την Προστοβίτσα και να την προωθήσει σε ασφαλές κρησφύγετο, μακριά από τους διώκτες του. Ο γιος του ο Γιώργης ήταν μόλις έξι με επτά ετών. Πρώτα καταφεύγουν στον Ωλενό, αργότερα στο χωριό Νουσσά όπου βρίσκεται η οικογένεια της γυναίκας του. -
Αιχμαλωσία Σεκήρ Αχμέτ στο Μονοδένρι Πατρών για να ζητήσει εξηγήσεις γιατί τον έπαυσε από το αρματολίκι της Πάτρας.
-
Με αφετηρία τις παροικίες, ο ελληνισμός ήρθε σε επαφή με τις ιδέες του Διαφωτισμού. Οι έμποροι και γενικότερα οι Έλληνες που ταξίδευαν στην Ευρώπη έγιναν οι φορείς διάδοσης αυτών των ιδεών στον ελλαδικό χώρο. Καλλιεργήθηκε, λοιπόν, η αντίληψη ότι η λογική μπορεί όχι μόνο να εξηγήσει τον κόσμο αλλά και να τον αλλάξει. Η εκπαίδευση συνδέθηκε με τον αγώνα για ελευθερία. -
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης (Ραμοβούνι, Μεσσηνία, 3 Απριλίου 1770 - Αθήνα, 4 Φεβρουαρίου 1843) ήταν Έλληνας αρχιστράτηγος και ηγετική μορφή της Επανάστασης του 1821, οπλαρχηγός, πληρεξούσιος, Σύμβουλος της Επικρατείας. Απέκτησε το προσωνύμιο Γέρος του Μοριά. Μετά θάνατον τιμήθηκε από την Ελληνική πολιτεία με τον βαθμό του Στρατάρχη. -
Ο Ζαχαριάς κυνηγήθηκε από τους Τούρκους στην επαρχία Μυστρά και αφού διέφυγε πήγε στη Μάνη, στον κουμπάρο του Κουκέα. Αυτός είχε πληρώσει τον Μαρτάκο και τον πυροβόλησε και πριν πέσει νεκρός ο Ζαχαριάς πέταξε το τσεκούρι του και σκότωσε ακαριαία τον Μαρτάκο. -
Ο Γιαννιάς μαθαίνει ότι τουρκικά στρατεύματα κατευθύνονται στα Σουδενά, σπεύδει να βοηθήσει τον συναγωνιστή του Πετιμεζά αλλά δεν προλαβαίνει.
Δολοφονείται ο Αθανάσιος Πετιμεζάς στον πύργο του στα Σουδενά. -
Νοέμβριος στη μάχη με του Λαλαίους στο Χαντζούρι (σημερινή Χαραυγή)ο Γιαννιάς τραυματίζεται στο πόδι και μένει μόνο με τέσσερις συμπολεμιστές.
-
Στις 6 Ιανουαρίου 1805 λόγω του τραυματισμού του και έλλειψη εφοδίων αναγκάζεται μαζί με τους συντρόφους τον Λάμπη Τσιμήκο και Ασημάκη Μπαλάσκα να κατέβει στην Κάπελη (Φολόη). Τον είχε πείσει για αυτό ο σύνδεσμός του που ήταν τσοπάνης και κουμπάρος του, ο οποίος είχε ήδη ειδοποιήσει τους Τούρκους ότι επέκειτο η άμεση κάθοδος της ομάδας του Γιαννιά προς την Κάπελη.
Στη διαδρομή Γιαννιάς και Τσιμήκος συλλαμβάνονται .Ο Μπαλάσκας σκοτώνεται. -
Κατά άλλη εκδοχή συνελήφθη στη σπηλιά του Τουρκοπαναγή στο Ερύμανθο.
-
Μετά από δίκη και βασανισμό τον κρέμασαν μαζί με τον Τσιμήκο σε μια μεγάλη μελικοκιά σ την είσοδο της Πάτρας, για να τους βλέπουν όσοι περνούν από εκεί.
-
-
Από μικρός ο Γιωργάκης επάνω στις κορφές του Αστρά, γαλουχήθηκε στην κλέφτικη ζωή, εκπαιδεύθηκε από τους άξιους και ικανούς καπεταναίους και μπαρμπάδες του, και ανέπτυξε ένα τεράστιο μίσος για τους Λαλαίους Τουρκαλβανούς.
-
Μετά την σύλληψη και τον θάνατο του Γιαννιά, ο Μακρυβασίλης ,ο μικρότερος κουνιάδος του Γιαννιά ανησύχησε πολύ για την ασφάλεια της αδελφής του και του μικρού Γιωργάκη και αμέσως κατέβηκε στην Νουσσά, πήρε την αδελφή του και τον ανιψιό του και διέφυγαν για περισσότερη ασφάλεια επάνω στα λημέρια του στον Αστρά, μέχρι να ησυχάσουν τα πράγματα.
-
Ένα τολμηρό επεισόδιο τον έκανε έναν από τους πιο διάσημους νεαρούς κλέφτες στην ευρύτερη περιοχή. Ενώ οι σύντροφοί του διστάζουν, ο ίδιος κλέβει τα άλογα και οπλισμό από ένα μπουλούκι Τούρκων δείχνοντας το ριψοκίνδυνο χαρακτήρα του.
Από το κατόρθωμά του αυτό πήρε το προσωνύμιο Ντελής = σκληρός και με το Γιώργης, δηλ. Ντελήγιωργας, ή Ντεληγιώργης ή Δεληγιώργης Γιαννιάς. Από εκείνο το επεισόδιο ανακηρύξαν τον Γιώργη καπετάνιο τους. -
Ανάπτυξε μια έντονη πολεμική δράση -
Κατηχήθηκε στην Φιλική Εταιρεία. -
Ύστερα από πολλές μάχες που δόθηκαν με πρωταγωνιστή τον Γιώργο Γιαννιά η τελευταία ήταν αυτή του Κατσαρού όπου πολλά παλικάρια έπεσαν ηρωικά για την ελευθερία την πατρίδας τους
